است « 1 » . چهارم : نحوى است كه ثقة الاسلام باز در كافى ذكر فرموده روايت نموده از سليمان بن حفص كه او گفته : من عريضه نوشتم به خدمت جناب امام موسى كاظم عليه السّلام در آن استدعا نموده بوده است كه تعليم فرموده باشند چيزى را كه در سجده خوانده باشد ، جناب حضرت در جواب او قلمى فرموده كه بگو صد مرتبه « شكرا شكرا » و اگر خواهى به جاى شكرا شكرا بگو « عفوا عفوا » « 2 » . بدان كه ظاهر اين است كه سنت مؤدى مىشود به سجدهء واحده اگر چه منفك از ذكر بوده باشد ، لكن با ذكر أكمل و أفضل خواهد بود ، پس ذكر و دعا مستحب در مستحب خواهد بود ، و أقل أذكار وارده در اين سجده سه مرتبه شكرا للَّه است ، به اين نحو در سجده بگويد « شكرا للَّه شكرا للَّه شكرا للَّه » . مجملا مشخص شد از آنچه در سابق بيان شد كه مىتوان اقتصار نمود به سجدهء واحده ، چنانچه مىتوان اكتفاء نمود به وضع خد واحد ، لكن أفضل از همه آن است كه اول اتيان به سجده نموده ، بعد از آن صورت يمين را به موضع سجود بگذارد ، بعد از آن طرف چپ را ، بعد از آن عود به سجده نموده با أحد اذكار مذكوره يا با عدم آن ، لكن مداومت در دعاى ثانى كه مصدر است به اين رب عصيتك الى آخره بسيار مناسب است . و هرگاه أمر مهمى و ضرورت شديدى عارض شود ، در آن وقت اتيان به دعاى اول مناسب است ، و اگر خواهد اكتفاء به چهار شكرا للَّه نمايد ، يكى در سجدهء اولى و ثانى در حال وضع خد يمين و ثالث در حال وضع خد يسار و رابع در سجدهء أخيره بى عيب خواهد بود ، بلكه دانسته شد كه ترك ذكر بالمره نيز

--> « 1 » مقنعه شيخ مفيد ص 17 . « 2 » فروع كافى ج 3 / 326 ح 18 .