تتميم : بدان كه حديثى در اين مقام روايت شده از فخر كائنات صلَّى اللَّه عليه و آله كه فرموده : نهى عن اختصار السجده ، و ظاهر اين است كه به طريق عامه بوده باشد و اختصار سجده را به دو طريق تفسير كرده‌اند : اول - آن است كه قرائت همه سورهء سجده را نمايد مگر آيه سجده را كه او را عمدا ترك نمايد كه سجده ننمايد . دوم : آن است كه اقتصار نمايد به همان قرائت آيه سجده از براى آن كه سجده نمايد ، و وجه كراهت در ثانى ظاهر نيست ، دور نيست كه به اين سبب بوده باشد كه مرحوم علامه در كتاب تذكره تفسير اول را اختيار فرموده . مقام ثالث در بيان سجدهء شكر است بدان كه سجدهء شكر عبارت است از سجده كه بندهء ذليل به عمل آورد در مقام اظهار امتنان و ابراز شكر نعمت منعم بى زوال ، و اعتراف به عظم عطاياى حضرت كريم ذو الجلال عظمت آلاؤه ، و اقرار به عجز و انكسار و مذلت . و قبل از شروع در مطلب مىگوئيم : بايد دانست كه قسم اول از أنواع أربعهء سجود كه اشارهء به آنها شد منحصر است در واجب ، خواه وجوب شرعى بوده باشد چنانچه در ضمن صلوات مفروضه يا وجوب شرطى چنانچه در صلوات مندوبه ، و قسم ثانى از أنواع أربعه دانسته شد ، چنانچه متصف مىشد به وجوب اين در صورت قرائت آيات سجده در عزائم سور أربع معهوده است ، يا استماع آنها همچنين متصف مىشود به استحباب ، چنانچه در حق سامع مطلقا بنابر مختار : و در حق قارى و مستمع در غير سور أربع معهوده . و اما اين قسم از سجود كه عبارت از سجدهء شكر بوده باشد ، پس متصف نيست بالاصاله مگر به وصف استحباب ، لكن از مستحبات مؤكد است ، و لهذا