تسبيح نموده ، پس مراد از جواب اين است أقل تسبيحى كه مجزى در ركوع و سجود هست سه تسبيحهء صغرى است ، و مراد از واحده كه بعد فرموده‌اند مجزى است تسبيحهء واحدهء كبرى است ، چه اگر مراد واحدهء صغرى مىبود مناسب نبود اول جواب فرموده باشند به سه عدد بعد بفرمايند يكى از اين سه ، چنانچه وجه آن ظاهر است . به علاوه صحيحهء زراره شاهدى است قوى بر اين مطلب ، و آن صحيحه اين است كه زراره اخبار نموده كه من عرض كردم خدمت سيد الاوائل و الاواخر جناب حضرت امام محمد باقر عليه السّلام كه چه قدر از ذكر مجزى است در ركوع و سجود ؟ حضرت در جواب فرمودند : سه تسبيح و تسبيح واحدهء تامه مجزى است « 1 » . پس تقييد به تامه قرينه است كه مراد از سه در اول سه تسبيح غير تام است ، و همچنين قرينه است بر اين كه مراد از واحدهء در صحيحهء علي بن يقطين واحدهء تامه است . پس حديث منساق شده از براى افادهء اين مطلب ، كه مكلف مخير است در ذكر ركوع و سجود ما بين سه تسبيحهء صغرى و تسبيحهء واحدهء كبرى ، هر يك كه اتيان نمايد امتثال حاصل است ، پس حديث را مدخليتى در اين نيست كه در صورتى كه اختيار سه تسبيحهء كبرى نمود ، اين شخص مخير است ما بين اين كه تقديم مستحب بر واجب نمايد ، يا تقديم واجب بر مستحب ، و اين مطلب ظاهر است . و از آنچه مذكور شد در اين مقام جواب از استناد به حديث اول نيز ظاهر شد ، نظر به اين كه حديث منساق شده در مقام تنبيه بر اين كه يك مرتبه واجب است و سه مرتبه سنت است ، و فضيلت در هفت مرتبه ، و اما اين كه مكلف مخير است در تقديم و تأخير و توسط واجب ، مطلقا استفادهء از حديث نمىشود ، بلكه

--> « 1 » وسائل الشيعة ج 4 / 923 .