ركوع و سجود او ، آن حضرت شصت مرتبه فرمودند « 1 » . كلمات كثير از فقهاء محمول بر غالب است ، نظر به اين كه غالب نظر به مشاغل ناس تعدى از هفت مرتبه نمىشود ، شايد وجه اقتصار به هفت در بعضى أخبار همين بوده باشد ، يعنى كثرت مشاغل و توفر دواعى داعى بر اقتصار به اين عدد شده . مطلب ثانى : آن است كه ختم به عدد وتر راجح و مستحب است . مجملا از جملهء مستحبات در ركوع و سجود آن است كه در ذكر آنها ختم شود به عدد وتر ، و اين مطلب با عدد هفت مسلم است ، و ظاهر مىشود از بسيارى از فقهاء . و اما ما فوق هفت محل كلام است ، مقتضاى كلمات أصحاب در اين مطلب مختلف است ، از مرحوم شيخ شهيد قدس اللَّه تعالى روحه السعيد ظاهر مىشود در كتاب ذكرى « 2 » و دروس « 3 » و لمعه « 4 » استحباب ختم به وتر مطلقا ، اگر چه بعد از تجاوز از هفت بوده باشد ، و موافقت فرموده با ايشان شهيد ثاني ، و مقتضاى كلام ابن ادريس در سرائر و كلام محقق در شرائع خلاف آن است . قال في السرائر : ثم يقول سبحان ربي العظيم و بحمده ، ان شئت ثلاثا ، و ان شئت خمسا ، و ان شئت سبعا ، و التزائد أفضل ، نظر به اين كه كلام ايشان و التزائد أفضل دلالت مىكند بر اين كه زيادهء بر هفت مرتبه أفضل از هفت و مادون آن است خواه ختم به شفع شود يا به وتر ، و همچنين كلام محقق در شرايع فرموده است در مقام بيان امور مستحبهء در ركوع : و أن يسبح ثلاثا أو خمسا أو سبعا فما زاد « 5 » . و مقتضاى فما زاد همان است كه مذكور شد در كلام ابن ادريس ، و مثل اين دو عبارت

--> « 1 » وسائل الشيعة ج 4 / 926 - 927 ح 1 . « 2 » ذكرى ص 199 . « 3 » دروس ص 37 . « 4 » شرح لمعه ج 1 / 273 . « 5 » شرائع محقق ج 1 / 85 .