والله أعلم ، ويعضده رواية السمرقندي : ( فتحملون ( 1 ) بعضهم على رقاب بعض ) ( 2 ) . يعنى : گفته شده است در كلام حذف است ، يعنى لفظ : ( فيء ( 3 ) ) از بالاى لفظ : ( مساكين ) محذوف است ، ومعنا آن است كه : به درستى كه هرگاه واقع شود تنافس وتحاسد وتباغض ، بر دارد اين معنا ايشان را بر آنكه بگيرد قوى چيزى را كه داده باشد خداى تعالى از فيء به مسكينى كه قدرت ندارد بر مدافعت أو كه منع كند أو را وباز دارد از ظلمي وقهري كه به مقتضاى تنافس واقع شده . وگفته شده است : نيست در اين كلام حذف چيزى بلكه به درستى كه معناى مراد آن است كه : بر مساكين ومهاجرين وضعفاى ايشان مفتوح شود در اين هنگام از دنيا تا آنكه امرا شوند بعضي از ايشان بر رقاب بعضي ديگر . واين معنا مختار قاضى عياض است ، وأول معنا مختار شيخ ما أبى العباس است . وگفت أبو العباس : آنچه ما گفتيم شهادت مىدهد آن را سياق حديث و

--> 1 . در [ الف ] اشتباهاً اينجا : ( رقاب ) آمده است . 2 . التذكرة في أحوال الموتى وأمور الآخرة 582 - 583 . 3 . در [ الف ] اشتباهاً : ( بنى ) آمده است .