بدان كه بعضي از اين مطاعن ومعايب كه أصحاب رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) به آن بر عثمان طعن وانكار مىكردند به اعتراف أكابر وأعاظم أهل سنت درست بود ، وعثمان را از مؤاخذه أصحاب به آن مطاعن چاره ومخرجى وگريزى نبود ، پس توجيهات بارده وتأويلات فاسده مخاطب به پيشوايانش براي اصلاح آن مطاعن محض باطل باشد . ابن تيمية ( 1 ) كه از متعصبين أهل سنت است در “ منهاج الكرامة “ گفته : كان عثمان في السنين الأوائل من ولايته لا ينقمون منه شيئاً ، ولمّا كان في السنين الآخر نقموا منه أشياءً ، بعضها هم معذورون فيه ، وكثير منها كان عثمان هو المعذور فيه . ( 2 ) انتهى . حاصل آنكه در سنين پيشين ولايت عثمان ، چيزى را از عثمان ناخوش نمىداشتند ، هرگاه سنين أواخر رسيد چيزهاى چند را أصحاب رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) ومسلمين از عثمان ناخوش داشتند ، در بعضي اشيا گروه طاعنين عثمان معذور بودند ، يعنى ايشان در طعن عثمان به آن اشيا وناپسند داشتن آنها از عثمان بر حق بودند وعثمان بر غير حق ، ودر بسيارى از اشيا عثمان معذور بود .

--> 1 . [ الف ] توثيق ابن تيمية در جلد أول “ استقصا [ ء الافحام ] “ در چند جا به متن وحواشي مذكور است ، وزيادة از اين وثاقت چه باشد كه مصنف “ منتهى الكلام “ أو را به لفظ ( شيخ الاسلام ) مىنوازد ! ( 12 ) ر . 2 . منهاج السنة 6 / 252 .