ابراهيم عاملي ( موثق )

19

تفسير عاملي ( فارسي )

بگريبان كن تا ترس از دلت برود ، بعضى گفتند : اين جمله كنايه است از آرام كردن خوف يعنى « اخفض عليك جاشك » . بعضى دگر گفتند : يعنى چون بدلت ترسى راه يافت دست بر دل بگذار تا ترست آرام شود چون آدم ترسيده دلش آرام ندارد ، و ضمّ جناح كنايه است از آرامش و سكون . فرّاء گفت : مقصود از جناح عصا است ، و بعضى گفتند : « رهب » به زبان قبيله ى حمير آستين است ، اصمعى گفت : اعرابى را ديدم كه با كسى گفت « اعطنى بما في رهبك » من پرسيدم : « رهب » چه باشد ؟ گفت : آستين است و چون موسى عصا كه بدست ميگرفت دست در آستين ميكرد به او گفتند : دست از آستين بيرون آر . مجمع : بعضى گفته‌اند : مقصود از « اضمم جناحك » چسباندن به بدن نيست بلكه تحريك بر كار و جدّ و جهد است كه ترس جلوگيرش نشود در كارهائى كه مأمور مىشود مثل « اشدد حيازيمك للموت » يعنى ميان سينه ى خود براى مرگ استوار كن كه كنايه است از صبر و ثبات ، و ابو عبيده گفته است : جناح بمعنى دست ، و ديگر گفته است بمعنى بازو است و از كلمه ى « جناح » هر دو دست مقصود است مثل « سنشدّ عضدك باخيك » و بعضى گفته‌اند : چون كسى كه ميترسد دست خود از ترس دراز مىكند به اين جمله او را خبردار كرده‌اند كه مترس و دست خود جمع كن و پناه خود قرار مده ، و ممكن است معنى چنين باشد : كه چون انسان از ترس از جاى كنده مىشود و همچون پرنده كه بال مىزند آدم ترسيده هم آرام ندارد به اين جمله كنايه شده است از آرامش كه مثل مرغ سركنده اين طرف و آن طرف مزن و بال خود به بدن بچسبان و آرام بگير كه جاى ترس و بيقرارى نيست . كشف : گفته‌اند : بسيار فاصله است از موسى عليه السّلام تا محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله او با عصا و اژدها برگشت تا بر دشمن چيره شود ولى محمّد صلَّى اللَّه - عليه و آله از آسمان برگشت كه آنچه به او وحى شد كس را از آن خبر نشد و چون آمد با خود نماز آورد كه مناجات و راز امّت او است با خداوند ، و به او گفتند :