ابراهيم عاملي ( موثق )
93
تفسير عاملي ( فارسي )
تفسير حسينى : در شب مهتاب مه را بر سماك از سگان و وع وع ايشان چه باك « فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِه » 13 تنوير المقباس : يعنى مانند اين سوره هاى قرآن : البقرة ، آل عمران ، النّساء ، المائدة ، الانعام ، الأعراف ، الانفال ، التّوبة ، و يونس ، و هود « 1 » . تفسير عبده : يعنى مردم مكه ميگويند : محمد اين سخنان را بتهمت ميگويد از سوى خداوند است . تو بجواب بگو : چون شما مرد بيان و شعر و خطابه هستيد ، و بفنون سخن آشنا ، اين سخن من است در احكام دينى و مطالب سياسى و مدنى و اجتماعى و پند و آداب زندگى و اخبار از گذشته و اعلام بحوادث آينده با اين روش و نظم شيرين و دلربا كه روح آدميرا واله و شيداى خود مىكند ، و اگر گمان داريد كه كسى در اينها كمك من است . شما نيز خداوندان معبود خود و يا ديگران را براى همكارى با خود دعوت كنيد . و اگر در يك سوره چنان كه از شما خواستم و نتوانستيد و نمى - توانيد بياوريد همين مطالب من را با همين روش كه مطلب مكرر مىشود ولى نه ملال دارد و نه كهنگى ، شما در ده سوره بياوريد . [ « وَحَبِطَ ما صَنَعُوا » آنچه كردهاند باطل بود يعنى نه بر وجهى است كه استحقاق ثواب داشته باشد « 2 » . ]
--> ( 1 ) آيه مكّى است يعنى قبل از هجرت نازل شده و سورهء بقره و آل عمران و مائده و انفال و توبه مدنى است يعنى پس از هجرت نازل شده و لازمهء كلام اينستكه مانند سوره هائى كه تا كنون نازل شده خواسته شود نه آنهائيكه بعدا نازل مىشود . ( مصحح ) ( 2 ) چون احباط بمذهب ما باطل است و قبلا ذكر شد ، و ابو الفتوح گويد : آنچه كرده باشند در دنيا محبط بود ايشان را يعنى واقع بود بر وجهى كه بر او هيچ ثواب نباشد از آنجا كه على خلاف ما أمر به ايقاع كرده باشند چون چنين بود وقوع ندارد و بر آن استحقاق ثوابى نبود ، آنگه آن را بر توسّع حبوط خواند و اين تفسير هر لفظى است كه در قرآن و اخبار آيد كه احباط باشد يا آنچه معنى احباط دارد و آنچه كرده باشند باطل بود از اين وجه كه گفتيم نه از طريق احباط كه ما بطلان در اين مجموع بيان كرديم . ( مصحّح ) 1