« وَباطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » 16 مجمع : از ابى بن كعب و عبد اللَّه مسعود نقل شده است كه « باطلا » با نصب لام خوانده‌اند و در نتيجه ى معنى تفاوتى نيست . « أفَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه » 17 مجمع : مقصود از بيّنه قرآن است و مفاد جمله اين است كه پيغمبر با دليل از جانب خداوند كه قرآن است فكر مىكند ، و سخن ميگويد ، و بعضى گفته‌اند هر كس كه با دليل دين حقّ را بپذيرد مشمول اين جمله است . ابو علىّ جبّائى گفته است : مقصود مؤمنين و اصحاب پيغمبر هستند . « وَيَتْلُوه شاهِدٌ مِنْه » 17 مجمع : ابو مسلم گفته است : مقصود اين است كه مؤمنين دليلى از جانب خداوند دارند كه عقل و موهبت الهى است و در دنبال عقل خود شاهدى از سوى حقّ دارند كه قرآن است . فخر : اين جمله را چند جور معنى كرده‌اند : 1 - جبرئيل كه شاهدى است از جانب خداوند آن بيّنه را كه قرآن است ميخواند و تلاوت مىكند ، 2 - زبان پيغمبر ميخواند قرآن را كه شاهدى است از خودش ، 3 - علىّ عليه السّلام شاهدى است كه بمنزله ى جزء از پيغمبر است و قرآن تلاوت مىكند ، 4 - جمله ى « يتلوه » از مصدر تلاوت نيست و از مصدر « تلوّ » است با ضمّ اوّل و دوّم و تشديد سوّم بمعنى در دنبال و عقب بودن و پيروى كردن . و معنى چنين است در دنباله ى قرآن شاهدى است از پيغمبر كه صورت و نماى ظاهر او طورى است كه هر كس با عقل و ديده ى بصيرت بآنحضرت بنگرد مى - فهمد فكر و سخنش راست است و درست ، 5 - اصحاب مؤمن پيغمبر با دليل و بينه هستند كه قرآن است و در دنباله ى اين بينه شاهدى است كه شخص پيغمبر باشد ، يا سبك و فصاحت و اعجاز خود قرآن باشد . ابو الفتوح نوشته است : در كتاب فصيح الخطيب بيارد كه يك روز امير - المؤمنين بر منبر كوفه گفت « سلونى قبل ان تفقدونى » بپرسيد مرا پيش از آنكه مرا نيابيد . ابن الكوّا بر پاى خاست گفت : مرا از خود خبر ده از قرآن در حقّ تو چه آمد ؟ گفت : سوره ى هود ميخوانى « أفَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه وَيَتْلُوه شاهِدٌ مِنْه » من آن