است كه اختلاف و تفاوت در آن نيست . مجمع : ابن عبّاس گفته است « قيّما » يعنى برابر است و بىتناقض ، فرّاء گفته است يعنى نگهبان ديگر كتابهاى آسمانى است كه آنها را درست ميشناساند و آنچه بيهوده پنداشته‌اند از آنها دور مىكند و احكام آنها را نسخ مىكند ، از أبى - مسلم نقل شده است : يعنى نگهبان كار دين است و اختيار دار آن مثل قيّم منزل كه در كارهاى خانه به او مراجعه مىشود قرآن هم قيّم دين است كه كارهاى دين را از آن بايد فهميد ، از اصمّ نقل است كه قيّما يعنى پابرجا و ثابت تا روز قيامت كه نسخ نميشود . كشف : دو كلمه ى « عِوَجاً قَيِّماً » 2 جلو و عقب گفته شده است و معنى چنين است مستقيم است و معتدل كه اختلاف و تناقض ندارد . « مِنْ لَدُنْه » 2 مجمع : كلمه ى « لَدُنْه » با اشمام ضمّه ى دال و كسر هاء و نون قرائت شده است ، و با ضمّ دال و سكون نون . « فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ - تا آخر » مجمع : اين سخن درشتى است از سوى خدا با پيغمبرش بر آزمندى او بايمان مردم و خويشانش تا آنجا كه خود را از غصّه هلاك كند . « أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً » 9 طبرى : كهف بمعنى غار است و معنى رقيم را چند جور گفته‌اند : ابن عبّاس گفته است نام آبادى است ، عطيّه و قتاده گفته‌اند نام درّه اى كه مردم اصحاب الكهف در آنجا بوده‌اند و ضحّاك گفته است : كهف غار ميان درّه است و رقيم خود آن درّه است كه آن مردم پناهنده بغار آن شدند ، سعيد بن جبير گفته است : رقيم سنگ نبشته اى است كه داستان آن مردم بر آن نبشته‌اند و بر در غار نهاده‌اند ، ابن وهب گفته است : رقيم نوشته اى است كه سرگذشتى دارد و ما را از آن خبردار نكرده‌اند ، ابن جريج گفته است : رقيم نام آن كوه است كه غار در آن بوده است ، و عكرمه از ابن عبّاس نقل كرده است كه او گفته : من همگى قرآن را ميدانم بجز اين سه كلمه حنان و الأوّاه و الرّقيم