و موش ميتواند اعماق زمين را سوراخ كند تا بطعمه ى خود برسد ، پس در دسته جاندار - ها علاوه بر قوّه و نيرو كه در همه ى موجودات نهفته است و وسيله ى پيدايش و بقاى آنها است خاصيّت توانائى و قدرت هم در آنها يافت مىشود ، و اين تشخيص قدرت و توانائى در موجودات جاندار رهبرى مىكند بديدن قدرت در بالاترين نوع جاندار كه انسان است و او از اين نعمت به اندازه اى بهره مند است كه خاصيّتها و قواى نهفته ى در طبيعت را كه خود مولود و مركّب از آنها است به اختيار خود در آورده است و بر آنها فرمانروائى مىكند ، و معلوم نيست تا چه اندازه از آن استفاده خواهد كرد و دامنه ى قدرت او بكجا ميرسد ، و باز اين نمودارى قدرت در انسان وسيله ى رهبرى است به اين كه قدرت غير از طبيعت و خواصّ فيزيكى و شيميائى است كه وسائل پيدايش موجودات هستند ، و قدرت حقيقتى است بالاتر و ما فوق همه چيز و فرمانده و اختياردار ، و چون اين قدرت ما فوق طبيعت از خارج جهان نيامده است ، چون مرز و بوم و سر حدّى نيست كه از آنجا فرود آيد پس حقيقتى است سرمدى و نامحدود كه نمونه اى از آن در انسان نمودار شده است ، و حيات و جاندارى نشان ميدهد كه قدرت غير از طبيعت است و طبيعت پديده ى قدرت است ، و در آيه كه سؤال شده است : چه كسى از مرده زنده درست مىكند و از زنده مرده درميآورد اشاره برمز حيات است كه رهبر بتوحيد است و نشاندهنده قدرت بىآغاز و انجام است بر آفرينش لايتناهى كه انسان بموجب غريزه و فطرت خود آن را ميپرستد و بپيشگاه آن قدرت سجده مىكند ، 2 - جمله ى « إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ » شايد اشاره باشد به اين مطلب كه هرگز با ظن و گمان حقيقت درك نميشود و نبايد در زندگى به گمان اطمينان شود و انسان بايد پى علم و يقين باشد و خود مرد استدلال و كنجكاوى ، و بحث و فحص باشد نه به گمان و تقليد ديگران قناعت كند ، البتّه اين جمله نميفهماند كه به ظن و گمان نبايد اعتنا كرد ، بلكه ميگويد گمان از حق بينياز نميكند ، يعنى خود گمان وسيله حقّ جوئى است كه بايد دنباله ى مظنون تعقيب شود تا بعلم برسد ، ولى در آنچه علمش ممكن نيست البته گمان يگانه راه آرامش وجدان است در آنجا كه كسى