و مدّت اين سفر سه ساعت و بقولى چهار ساعت بوده : نظم : راه ز اندازه برون رفته اى پى نتوان برد كه چون رفته اى عقل در اين واقعه حاشا كند عشق نه حاشا كه تماشا كند چون بامداد همين شب قصّه ى معراج فرمود مؤمنان تصديق نمودند و كفّار استبعاد عظيم نموده نشانهاى بيت المقدس پرسيدند و آن مسجد در پيش نظر وى متمثّل گشته از هر چه پرسيدند نشان باز داده و از كاروانهاى خود خبر جستند به صريح با ايشان گفت . روح البيان : در تأويلات نجميّه گفته است : كلمه ى سبحان معنى تعجب را ميفهماند و اشاره است بشگفتآورتر چيزى كه از كارهاى حق ميان او و حبيبش محمّد انجام شد . و امام در تفسير خود گفته است : بندگى برتر است از پيغامبرى چون در مقام بندگى از خلق بحقّ متوجّه شده است و در پيغامبرى از حقّ متوجّه بخلق شده است و در اوّل در مقام جمع بوده است ولى در دوّم بمقام فرق و دورى بوده است ، و بندگى بواگذارى كار خود است بحقّ كه او عهده دار كار است و در پيغامبرى خود عهده دار كار امّت است و فاصله ى اين دو كار و تكفّل ، خوب معلوم است ، و شيخ بزرگ گفته است ( شايد محى الدّين باشد ) : پيغمبر سى و چهار نوبت بمعراج رفت كه يك نوبت با بدن و بقيّه فقطَّ بروح خود رفته است بعضى پيش از رسيدن بمقام نبوت و بعضى بعد از آن كه به صورت خواب نمايان ميشد و خوابهاى راست و درستى بود كه مقدمه و آمادگى او بود براى رسيدن بمقام نبوت . و شب معراج دوشنبه بيست و هفتم رجب بوده است كه عموم مردم در آن شب ميدانند و گفته‌اند : ولادت آن حضرت و بعثت و معراج و خروج از مكّه و ورود بمدينه و فوت آن حضرت جملگى در روز دوشنبه بوده است . و چون اوّلين تعيّن و تحقّق وجود ، و اوّل درجهء هستى ذات حقّ است و تعيّن دوّم صفات حقّ است ، پس ممكن است اين ارتباط حوادث مهم پيغمبر بروز دوشنبه اشاره باشد بمقام آن حضرت كه در درجه ى تعيّن دوّم و مبدأ فياضيّت است كه رحمة للعالمين است . و جامى در وصف شب معراج گفته است :