رستاخيز باور ندارند ] و ببهره هاى زندگى روزگذر ساخته‌اند و به آن دل آسوده‌اند و از آيات ما [ و نمودهاى قدرت ما ] بيخبرند چنين مردمى بسزاى كار و انديشه ى خود جاى در آتش دارند . سخن مفسّرين : بسم اللَّه الرّحمان الرّحيم ، كشف الاسرار نوشته است : اللَّه است افروزنده ى دل دوستان ، رحمان است باز برنده ى اندوه بيچارگان ، رحيم است آمرزنده ى گناه عاصيان . « تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ » 1 طبرى : مجاهد گفته است : يعنى آن تورات و انجيل آيات خداوندى است . مجمع : يعنى آيات گذشته يا آنها كه بر پيغمبر نازل شده است ، آيات قرآن محكم ممنوع الفساد است . و بعضى گفته‌اند : يعنى اين سوره آيات لوح محفوظ است . و براى توصيف بحكيم چند جهت نقل كرده‌اند : 1 - ناطق بحكمت است ، 2 - جامع علوم و حكمتها است - 3 - وسيله ى معرفت است و تميز حقّ از باطل . و عدد آيات اين سوره صد و نه آيه است باتّفاق ، مگر شامى كه صد و ده آيه دانسته است . آلوسى در تفسير روح المعانى : مشهور است كه اين سوره مكّى است بجز سه آيه كه بمدينه نازل شده است ، از سخاوى نقل شده است : تا چهل آيه از اوّل مكّى و بقيّه مدنى است ، و از ابن عبّاس دو روايت است : يكى تمام مكّى است و ديگر تمام سوره بمدينه نازل شده است ، و مناسب اينكه پس از برائت نوشته است اين است كه اوّل به ياد از پيغمبر ختم شده ، و دوّم با توجّه به آن حضرت آغاز شده است و نيز در اوّل بيان سخن منافقين است و در اين نقل از كفّار ، و در حروف الر ، الف - اشاره است باوّل وجود و آن قدرت لا يزال ، و لام اشاره است بجبرئيل كه واسطه ى وجود و فيض ربّانى است ، وراء اشاره است برحمت كامله كه ذات محمّدى است . ابو الفتوح نوشته است : حكيم محكم باشد بحلال و حرام و حدود و احكام ، مقاتل گفت : محكم است از باطل ، در او هيچ دروغ نيست ، حسن بصرى گفت : [ حكيم ] حكم كننده به عدل و احسان و عطا دادن به خويشان و نهى كردن از كارهاى زشت و منكر و ظلم كردن . « لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ » 2 مجمع : يعنى بواسطه ى اعمال صالح بهره - مند هستند از موجبات شرف و جلال و كرامت در بهشت جاودان ، ابن عبّاس گفته است