و ممكن است مذمّت باشد كه از آبى گنديده به جائى رسيده است كه با اولياى حقّ خصومت و مبارزه مىكند . و كلبى گفته است : آيه براى اميّة بن خلف جمحى نازل شد كه استخوانى پيش پيغمبر آورد و گفت : كه ميتواند اين استخوان پوسيده را جان ببخشد ؟ . « لَكُمْ فِيها دِفْءٌ » 5 طبرى : مجاهد گفته است : يعنى شما از چهار پايان براى منسوجات و لباس استفاده ميكنيد . و از ابن زيد نقل شده است : يعنى لحاف و پوشاك شما از آنها است . مجمع : بعضى گفته‌اند : يعنى آنچه وسيله ى گرمى است كه لحاف و لباس و فرش باشد . « إِلَّا بِشِقِّ الأَنْفُسِ » 7 فخر : با فتح و كسر شين قرائت شده است ، اوّل به معنى دشوارى و دوم بمعنى تقسيم و تنصيف شدن و هردو درست است و مقصود اين است : به مقصود نميرسيد مگر با رنج خود يا با از دست دادن نصف نيرو و توانائى خود . و بعضى گفته‌اند : مقصود از انعام شتر است بدليل اين جمله « تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ » يعنى بار سنگين شما را ميبرد . ولى اين درست نيست چون در اين منافع كه گفته شده است با گاو نيز مناسب است مثل اين جمله « لكم فيها جمال » . « وَالْخَيْلَ وَالْبِغالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها » 8 فخر : بعضى از اين جمله استفاده كرده‌اند كه چون در جمله ى جلو گفته شده است چهار پايان گاو و گوسفند و شتر را آفريد تا از گوشت آنها استفاده كنيد و در اين جمله گفته شده است : اسب و قاطر و الاغ را آفريد براى سوارى شما پس معلوم مىشود كه خوردن گوشت اسب حرام است چون خوردن گوشت به آن دسته محدود شده است و سوارى به اين دسته و اگر گوشت اينها قابل خوردن ميبود بايستى در آن جمله هم گفته شود و يادى از خوردن گوشت آنها بشود . مجمع : در اين جمله دليلى بر حرمت گوشت اسب نيست . و در صحيح بخارى از اسماء دختر ابو بكر روايت شده است كه در زمان پيغمبر ما گوشت اسب خورديم .