جاى وسوسه ى شيطان پيدا نمىشود . « هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ » 41 ابو الفتوح نوشته است : ابن سيرين و قيس ابن عبّاد و حميد خواندند « صراط علىّ » بتنوين بر آنكه « علىّ » صفت صراط باشد اى رفيع يعنى اين اخلاص راهى است بلند مرتبه ، و عامّه خواندند « علىّ مستقيم » بر آنكه « على » حرف جرّ باشد ، آنگه در معنى آن دو قول گفتند : يكى آنكه معنى او تهديد و وعيد است كقول القائل : « طريقك علىّ » ، راه تو بر من است و گذر تو بر من است و من بر ره توام و تو را از من گريز نيست . و قولى ديگر آن است كه اين راهى است كه بيان آن و حجّت آن بر من است كه روشن كنم تا مكلَّفان در آن گمراه نشوند . روح البيان : يعنى اخلاص راهى است كه پايانش وصول و قرب به من است بدون كجى و گمراهى و كلمه ى « على » براى تأكيد معنى استقامت است . « لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ » 43 روح البيان : از شيطان پرسيدند با ابو مدين چگونه رفتار ميكنى گفت : مثل آنكه بخواهد اقيانوسى را آلوده كند با بول خود و يا آنكه بخواهد خود جلو نور خورشيد را بگيرد و تاريكش كند ، و از ديگرى پرسيدند با شيطان چگونه مجاهده ميكنى ؟ گفت : شيطان چى است و كجا است ما مردمى هستيم كه همت خود بحقّ بستيم ، او هم كفايت كرد ما را و مجال ديگرى نماند . « لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ » 44 فخر : اين جمله دو معنى شده است : 1 - جهنّم هفت طبقه دارد در بالاى يكديگر كه دركات مينامند ، چون در آيت ديگر گفته شده است : « إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ » يعنى مردم منافق بپائينتر درك نار هستند ، 2 - قرار و ته جهنّم هفت قسمت است كه هر يك را درى است . طبرى : علىّ ( ع ) پرسيد ميدانيد درهاى جهنّم چه گونه است ، حاضرين گفتند : مانند همين درها كه ما داريم فرمود : نه ، و با دست خود نشان داد كه هر يك بالاى ديگرى است . « ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ » 47 ابو الفتوح نوشته است : اين از جمله ى آن جايها است كه گفتيم عرب اضمار قول كند و تقدير آنست كه ايشانرا گويند كه در اين