و ثمود و ملَّتهاى بعد از آن كه شمار آنها را خدا ميداند و بس كه پيغمبرانى براى هدايتشان بودند با بينات و دليلهاى روشن ولى آنها سخن ايشانرا نپذيرفتند و گفتند : منكر شما هستيم و در گفته ى شما دو دليم و شاكّ 10 بپيغمبران ميگفتند : مگر در آفريننده ى آسمان و زمين ترديدى هست و يا دعوت بحقّ غير مقبول است با اينكه اين خود راهنمائى است براى آمرزش شما تا آنوقت كه آسوده و زنده تان دارد ، آنها بجواب گفتند : شما هم مثل ما بشر هستيد و ميخواهيد ما را از روش پدران باز داريد ، اگر راست ميگوئيد دليلى بياوريد 11 رسولان گفتند : البتّه كه ما هم بشريم ولى خداوند آن را كه ميخواهد مشمول انعام خود مىكند و ما نميتوانيم براى شما دليلى بياوريم مگر بامر حقّ چون مؤمن بايد توكّلش به او باشد و همه چيز از او بخواهد ، 12 چرا به او توكل نكنيم كه ما را رهنمون شده است و با همان توكّل در برابر آزار شما شكيبائيم 13 كافران گفتند : ما شما را از سرزمين خود بيرون ميكنيم مگر از دعوت خود دست برداريد و بآئين ما برگرديد . آنگاه خداوند به آنها الهام كرد : ستمكاران را نابود ميكنيم 14 و شما را بجاى آنها جايگزين ميكنيم ، ولى اين كرامت براى آنها است كه مواظب خود باشند و از موقف آخرت و تهديد سوء عاقبت بترسند 15 و گاهى گفتگو و كشمكش مردم با رهبرانشان به آن جا ميرسيد كه از خداوند پيروزى خود را درخواست ميكردند ، و البتّه زيان و شكست بر آن بود كه گردنفراز بود و مبارز با حقّ 16 و در دنبال اين زيان و شكست ، عالم ديگر است و جهنّم كه نوشابه ى او تراوش چرك و خون [ تن او ] است 17 و چون بدهانش ميبرد فرو نميرود و از هر سو مرگ خود مىبيند و مرگ به او حمله ور است و نمىميرد ، و در پى آن عذابى است سختتر 18 داستان كار و كوشش اين كافران و مبارزين حقّ داستان آن خاكسترى است كه تند بادى به آن بوزد تا نشانى از آن نماند ، چنين است آنچه كار نيك مىپندارند كه چيزى از آن در دست ندارند و همين بدترين گمراهى است . سخن مفسّرين : كشف الاسرار : اين سوره پنجاه و دو آيت است و بمكّه نازل شده است مگر دو آيت « ألَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا » تا آخر كه بمدينه براى