خدا آفريده هاى خود و كار آفريدگان را ميدانست ، به اين علم و اطَّلاع خود خطاب كرد : به صورت كتابى باش آن هم كتابى شد و همين است لوح محفوظ . « نَأْتِي الأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها » 41 كشف : يعنى بتدريج سرزمينها را براى مسلمين فتح مىكنيم و از آبادى كافران كم مىكنيم و براى مسلمين زياد مىكنيم بعضى گفته‌اند : تهديد است بر خرابى دنيا و نابودى مردم مثل « كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ » . و بعضى گفته‌اند : يعنى توجّه مىكنيم به زمين و بمرگ عالم و دانشمند از آن كم مىكنيم . برهان : از امام صادق ( ع ) معنى اين جمله را پرسيدند فرمود : مقصود از دست دادن و نابودى عالم است . و ابى صالح گفته است روز قتل علىّ عليه السّلام عبد - اللَّه عمر اين آيه را خواند و گفت : علم اسلام ناقص شد و پايه ى ايمان نابود . « وَمَنْ عِنْدَه عِلْمُ الْكِتابِ » 43 عموم مفسّرين : 1 - مقصود خداوند است كه علم همه چيز از او است . 2 - ملائكه و روح القدس است . 3 - عبد اللَّه بن سلام و سلمان فارسى است و آنها كه مسلمان و عالم بكتاب آسمانى بوده‌اند . و بر اين معنى اعتراض شده است كه اين آيه بمكّه نازل شده است و اين اشخاص در مدينه مسلمان شده‌اند 3 - بموجب روايات اهل بيت مقصود على و امامهاى اولاد او هستند . سخن ما : 1 - از جمله هاى آيات 27 - 28 ميتوان فهميد پيغمبر معجزه لازم ندارد چون از جمله هاى « يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ » مىتوان فهميد گمراهى وابسته بمشيّت حقّ است كه فطرت و طرز خلقت اشخاص است . و جمله هاى « يَهْدِي إِلَيْه مَنْ أَنابَ » شايد اشاره باشد به طرز فكر و تشخيص افراد كه هدايت و راه راست پيشگرفتن مربوط بمعجزه نيست بلكه بهره ى آنكس است كه با خدا رابطه داشته باشد و دلش متوجّه بحقّ باشد و مرد توبه و انابه شود . در دنباله ى اين جمله ها گفته شده است « الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّه » كه بمنزله ى صفت است براى « مَنْ أَنابَ » و مى - فهماند هدايت و پيدا كردن راه حقّ براى اشخاص رو به خدا است كه لجوج ، و