« قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ » 4 مجمع : يعنى قسمتهاى مختلف زمين با اينكه پهلوى يكديگر هستند : بعضى كوه بعضى شوره زار و بعضى قابل كشت و زرع هستند . « وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوانٌ » 4 مجمع : ابن كثير و ابو عمرو و يعقوب و حفص ، اين سه كلمه را مرفوع خوانده‌اند و ديگران مجرور و صاد « صنوان » با ضمّ نيز قرائت شده است و « تسقى » با تاء به صيغه ى مؤنث مجهول هم خوانده‌اند . « نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ » 4 مجمع : « يفصّل » با ياء و نون به صيغه ى غايب و متكلَّم هر دو قرائت شده است . ابو الفتوح نوشته است : و جابر بن عبد اللَّه انصارى گفت : از رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم شنيدم كه حضرت امير المؤمنين علىّ را عليه الصّلوة و السّلام گفت : مردم از درختهاى گوناگون هستند ، و من و تو از يك درخت آنگاه بخواند « وَفِي الأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ » تا « يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ » . « أإِذا كُنَّا تُراباً أإِنَّا » 5 مجمع : كلمات « اذا ، و إنّا » با يك همزه نيز قرائت شده است و نيز الفى ميان دو همزه ى « أئذا » و « أئنّا » افزوده‌اند ، و « آئذا » و « آئنّا » قرائت كرده‌اند . « وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ » 6 مجمع : ابن عبّاس و مجاهد گفته‌اند : چون پاداش ايمان ثواب معيّن شده است و مجازات و تكذيب و كفر عقاب ، اين مردم به تو ميگويند زود بما عذاب برسد و پيش از ثواب ايمان ميخواهند به عذاب كفر و تكذيب گرفتار باشند ، زيرا ميگويند « فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً » يعنى از آسمان بر ما سنگ بريز ، و بعضى گفته‌اند : چون مهلت در اين عالم و آسودگى از مجازات كفر خودش حسنه است و احسان ، همچنان كه مهلت به شخص مقروض احسان است و نيكى به او ، ولى كافران ميخواهند اين مهلت و آسودگى را از دست بدهند و زود گرفتار شوند . « خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاتُ » 6 مجمع : اين جمله دو معنى شده است : 1 - در گذشته هم عذابهائى بمردم رسيد كه موجب عبرت ديگران بوده است ،