« تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ » 1 فخر : يعنى آيات اين سوره كه نامش « المر » است آيات كتابى است كه بر پيغمبر نازل شده است . طبرى : يعنى اين گفته هاى ما آيات كتابى است كه پيش از اين بر پيغمبران گذشته فرستاده‌ايم ، و بعضى گفته‌اند : مقصود از آيات الكتاب تورات و انجيل است . فى ظلال : يعنى اين حروف آيات قرآن است كه راهنماى بوحى خداوند است نه گفته ى آدمى ، و يا معنى اين است : اين حروف نشانه ها است بر آن كتاب كه راهنمائى بوحى از سوى خدا است . « أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ » 1 روح البيان : جامى گفته است : هيچ سودى نكند تربيت ناقابل گرچه برتر نهى از خلق جهان مقدارش سبز و خرم نشود از نم باران هرگز خار خشكى كه نشانى بسر ديوارش « رَفَعَ السَّماواتِ » 2 تا آخر آيه طنطاوى : اين نظام افلاك مقتضى است كه عقول بشر هم قسمتى از آن را درك كند كه البتّه اين آفرينش بيهوده و ببازى نيست چون بشر كه اين زيبائى را درك كند خود پى جمال و زيبائى است همان - طور كه علما و حكيمان اين را دريافتند و بپيغمبران الهام شد و از آن دنبال كردند و طالب جمال شدند و و اصل بكمال و همين است معنى « يُدَبِّرُ الأَمْرَ يُفَصِّلُ الآياتِ » و نتيجه ى آن « لَعَلَّكُمْ بِلِقاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ » است . مجمع : اين جمله ها « يُدَبِّرُ الأَمْرَ يُفَصِّلُ الآياتِ » تا آخر دليل است بر وجوب فكر و دقت براى معرفت و زشتى تقليد و گر نه براى اين جمله ها هدف و نتيجه اى نخواهد بود . « زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ » 3 تبيان : يعنى دو جور و دو رنگ ، و كلمه ى « اثنين » يا براى تأكيد است يا براى توضيح اينكه مقصود جفت نر و ماده نيست بلكه مقصود دو جور و دو رنگ است . كشف الأسرار : يعنى ترش و شيرين ، تلخ و گوارا ، سرد و گرم .