هر كجا لطفى ببينى از كسى سوى اصل لطف ره يا بى عسى اينهمه جوها ز دريائى است ژرف جزء را بگذار و بر كل دار طرف « جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ » 88 طبرى : مجاهد و عكرمه و ضحّاك گفته‌اند : يعنى اندك سرمايه آورديم . و سرمايه ى ناقص و پست و نارواج و عبد اللَّه بن حرث گفته است : يعنى اندك كالاى عرب كه پشم است و روغن . « تَصَدَّقْ عَلَيْنا » 88 ابو الفتوح : اين دو جمله دو معنى شده است : اوّل - بر ما ببخش كه جنس ما بد است و مزجاة و براى بدى متاع ما تو بما كم نده و نرخ كالاى خود را تنزّل بده كه با آنچه ما آورده‌ايم پيمانه ى تمام بدهى ، دوّم - يعنى بر ما ببخش و برادرمان را آزاد كن . « هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيه إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ » 89 مجمع : يعنى : آن زمان كه آن رفتار با يوسف كرديد و بچاهش انداختيد و برادرش را از او جدا كرديد كه تنها ماند و هميشه در ميان شما بيچاره بود و اندوهناك شما بچه بوديد و نادان و يا چوپان و كم خرد كه چنين كارها كرديد ، و در اين جمله طورى گفته شده است كه نادانى مربوط بدوران انجام عمل بوده است نه موقع گفتگو چون آنگاه كه يوسف آنها اين سخن را مىگفت آنها پشيمان بودند و توبه كرده بودند و اين كمال بزرگوارى يوسف است كه در آن هنگام مقصرّشان بشمار نياورد و نيز به آنها تلقين كرد : عذر بياورند ، در آن هنگام كه چنين كارها كردند جوان بودند و كم - تجربه . « أإِنَّكَ لأَنْتَ يُوسُفُ » 90 مجمع : بواسطه ى اختلاف تلفّظ همزه كلمات « أانّك » به پنج صورت قرائت شده است . و نيز كلمه ى « يتّقى » با ياى آخر نيز تلفّظ شده است . « اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا فَأَلْقُوه عَلى وَجْه أَبِي يَأْتِ بَصِيراً » 93 فخر : ممكن است بگوئيم : يوسف متوجّه بود كه پدرش كور نيست و از اندوه زياد چشمش ضعيف شده است و بواسطه ى رسيدن پيراهن يوسف خوشحال مىشود و تقويت مىشود و