ابراهيم عاملي ( موثق )
142
تفسير عاملي ( فارسي )
كه اگر در عقيده بصفات ثبوتى و سلبى بحدّ تشبيه برسد و يا طورى معتقد باشد كه معتقد بتعطيل شود هر دو باطل است و تشخيص حدّ معيّن كه موجب تشبيه و تعطيل نشود بسيار دشوار است . و چون مقام استقامت بسيار دشوار است ، ابن عبّاس گفته است بپيغمبر ( ص ) هيچ آيه سختتر و دشوارتر از اين آيه نبوده است ، و از اين جهت فرموده است « شيبتنى هود » ( هود مرا پير ساخت ) و از بعضى نقل شده است كه پيغمبر ( ص ) را بخواب ديد و پرسيد : از شما چنين حديثى نقل شده است فرمود : بلى ، عرض كرد : كدام آيه چنين اثر داشته است ؟ فرمود : اين جمله « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ » ، و اين آيه اصلى است مهمّ در دين اسلام ، چون دستورهاى وضو و زكات و ديگر وظايف با جمله هاى منظَّم اعلام شده است و چون گفته شده است ، « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ » لازم است در تمام اوامر و وظايف دين آن ترتيب كه گفته شده است رعايت شود ، و جايز نيست نصّ را بقياس تخصيص دهيم چون پس از دلالت نصّ بر يك مطلب بموجب اين جمله لازم است بمقتضاى آن نصّ رفتار شود و اگر به آن عمل نشود و تشبّث بقياس كنيم انحراف است و ترك دستور قرآن . حسينى نوشته است : امام قشيرى رحمه اللَّه فرموده كه مستقيم آن كسى است كه از راه حقّ باز نگردد تا بسر منزل وصال برسد . در حقايق سلمى از جرجانى قدّس سرّه نقل مىكند كه : طالب كرامت نباش ، طالب استقامت باش ، محمّد بن فضل رحمه اللَّه فرموده كه آن چيز كه ببود وى همه ى نيكيها نيكو شود و به نبود وى همه زشتيها زشت شود استقامت است . شيخ الاسلام اين سخن را بشنيد و گفت كه وى بسيار نيكو گفته است ، دليلش « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ » . بزرگى را پرسيدند : كدام عمل فاضلتر است ؟ گفت : استقامت . ابو علىّ نسوى رحمه اللَّه فرموده كه حضرت رسالت را در واقعه ديدم ، گفتم : سبب شيب تو از سوره ى هود چه چيز است ؟ فرمود كه قوله تعالى « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ » اى عزيز هر كه را قدم مترسّخ نباشد رنجش ضايع است ، شيخ ابو علىّ دقّاق قدّس سرّه گفته كه استقامت آن است كه خود را از ما سوى اللَّه محفوظ دارى . و خواجه عصمت بخارى در صفت اهل استقامت فرموده :