ابراهيم عاملي ( موثق )

71

تفسير عاملي ( فارسي )

دليل بر درستى آن نيست تجربه خلاف آن را ثابت كرده است چون گذشتگان چنين افكارى داشتند و نتيجه ى بد آن را چشيدند ، و اگر چه در معنى جمله ى « ذاقُوا بَأْسَنا » مفسّرين چيزى ننوشته‌اند ولى شايد آن روز كه اين آيه براى مردم خوانده شده است افكار متوجّه بسوابقى بوده است و از عواقب سوء بدكاريها خبردار بوده‌اند ، و اگر هم سابقه نبوده است خود همين جمله ميفهماند : كه فكر و كار نسنجيده كه بحدس و گمان در آن مصلحت فرض شود ، نتيجه اش سختى كشيدن است ، چنان كه امروز هم مشاهده ميكنيم مردم خودسر كه فكر كج خود را بر عقول ديگران ترجيح مىدهند ، و پيوسته به راه كج خود مىروند ، 2 - از آيت دوم « فَلِلَّه الْحُجَّةُ » تا آخر شايد اشاره باشد به اين راه اصلاح فكر كه البتّه قدرت خداوند و حوادث جهان بىپايان است و نامحدود ، ولى وظيفه ى عقل و وجدان و پذيرش فرمان مربيان ارتباطى ندارد به آنچه در آينده خواه و نخواه پيدا مىشود ، و ممكن است خداوند در آينده هزاران حوادث و تغييرات ايجاد بكند ولى چه دليل و شاهد داريد بر اينكه همين خواهد شد كه شما فهميده‌ايد و شايد از جمله ى « فَإِنْ شَهِدُوا » ببعد اشاره بدنباله ى همين احتمال ما باشد كه در برابر اين سليقه هاى كج و نادانيها بايد رو گردان شد و آنها را به حال خود گذارد كه به راه كفر ميروند ، صفى بتفسير خود در اين آيه گفته است : فاش كن امرى كه عيب آلوده است و آن سخنهاشان كه بس بيهوده است حكم اين عام است بر كلّ أنام يعنى اى خلق جهان از خاص و عام بر كسى ناريد هرگز اعتقاد كز هواى خود بود ، هيچش به ياد بس بود كادم هواى نفس خويش مذهب خود سازد و هم دين و كيش كرده او عادت به چيزى ز اختيار ترك آن باشد بس او را ناگوار [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 151 تا 153 ] قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَلا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّه إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ( 151 ) وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّه وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزانَ بِالْقِسْطِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها وَإِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كانَ ذا قُرْبى وَبِعَهْدِ اللَّه أَوْفُوا ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ( 152 ) وَأَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوه وَلا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِه ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( 153 )