ابراهيم عاملي ( موثق )
50
تفسير عاملي ( فارسي )
و در معنى اين جمله ها چند معنى گفتهاند : 1 - ابن عبّاس گفته است : مشركين از زراعت و چهارپايان خود قسمتى براى خدا و قسمتى براى بتها معيّن مىكردند ، و سهم خدا را به بچه ها و فقرا مىدادند و حصه ى بتها را براى خود آنها خرج مى - كردند ، و اگر از سهم معيّن براى خدا چيزى به طرف سهم بتها ميآمد براى آنها مى - دادند و ميگفتند : خدا نيازى ندارد ، و اگر از طرف بتها به سهم خدا چيزى مىافتاد ، ميگفتند اينها فقير هستند و براى آنها برميگرداندند ، 2 - حسن بصرى و سدّى گفتهاند : اگر از بخش معيّن براى بت چيزى تلف ميشد از سهم خدا آن را جبران ميكردند ، و اگر از سهم خدا تلف ميشد عوض نميدادند ، اين است معنى اين جمله - ها ، 3 - مجاهد گفته است : اگر از سهم خداها و بتها آب به طرف ديگر ميرفت جلو ميگرفتند ولى اگر از آنچه براى خدا معين كرده بودند آب ميرفت آن را بجاى مى - گذاشتند كه برود ، 4 - قتاده گفت : اگر سال سخت ميشد از سهم خدا براى بتها استفاده ميكردند ، 5 - مقاتل گفت : اگر نصيب بتها نمو ميكرد و خوب زياد ميشد مى - گفتند خدا اگر ميخواست بهره ى خود را خوب ميكرد ، و اگر سهم خدا خوب ميشد و سهم بتها بد بود از سهم خدا برميداشتند كه بتها محتاجند و به آنها ميدادند ، و معنى - « فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ فَلا يَصِلُ إِلَى اللَّه » اين است كه خوبى سهم شركاء به خدا نمى - رسد و حق او نيست ولى اگر سهم خدا خوب بود بشركا و بتها ميرسد . « وَكَذلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ » 138 تفسير عبده : اين تزيين را چند علت گفتهاند : 1 - ترس فقر چنانچه در آيت ديگر است : « لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ » يعنى از ترس نادارى بچه ها را نكشيد ، 2 - عار اسارت دخترها كه بدست دشمن گرفتار شوند ، 3 - ترس عمل فحشاء پدرهاى سركش و بدكار با دختران خود ، 4 - ترس ننگ ازدواج با غير همشأن و شرف ، 5 - اعتقاد بتقرّب بخدايان بواسطه كشتن پسر كه نذر ميكردند اگر چند پسر داشته باشند يكى را قربان كنند . « قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَكاؤُهُمْ » 138 مجمع : مجاهد و سدّى و حسن گفتهاند : مقصود از شركاء شياطين هستند كه مردم را از ترس فقر و عار وادار به اين كار ميكردند ،