تا عوض يا بى تو مال بيكران تا نباشى از عداد كافران كاشتران قربان همى كردند تا چيره گردد تيغشان بر مصطفى امر حقّ را باز دان ار واصلى امر حقّ را در نيابد هر دلى « وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَالأَنْصارِ » 101 مجمع : يعقوب كلمه ى « انصار » را با رفع خوانده است و اين قرائت عمر و حسن بصرى و قتاده بوده است . و قرائت مشهور « انصار » با جر است و صداى زير « راء » و به قرائت دوّم معنى جمله چنين است سابقين و دسته ى اوّل فقط مهاجرين هستند ، و به قرائت دوّم معنى اين است كه سابقين مهاجرين هستند و انصار كسانى هستند ، و اختلاف است در اينكه سابقين و پيشقدمهاى اوّل چه كسانى بوده‌اند و اين آيه براى كه نازل شده است از سعيد بن مسيّب و حسن بصرى و ابن سيرين و قتاده نقل شده است ، آن عدّه ى مسلمين هستند كه به دو قبله نماز خواندند ، يعنى آن وقت كه پيغمبر ص رو به بيت - المقدس نماز ميخواند مسلمان شدند و تا تغيير قبله زنده بودند و رو بكعبه نماز خواندند ، شعبى گفته است : مقصود آن عدّه ى از مسلمين است كه بحديبيه در بيعت رضوان حاضر بودند ، چون پس از آنكه مشركين مانع پيغمبر شدند از رفتن بمكّه و انجام عمره ، و مسلمين با آنها مبارزه كردند و سنگ و تير به طرف يكدگر انداختند زد و خورد كردند و پيغمبر ( ص ) در زير درخت بود و مردم را دعوت فرمود با او بيعت كنند بر ثبات قدم و در جاى ماندن و از جلو اعراب فرار نكنند و مسلمين با آن حضرت بيعت كردند ، اين بيعت مشهور است ببيعت رضوان . و پس از آن روز هر كس كه مهاجرت كرد و مسلمان شد از مهاجرين اوّلين شمرده نمىشد . عطاء بن ابى رباح گفته است : مسلمانانى كه در جنگ بدر حاضر بودند مشمول اين آيه هستند . جبّائى گفته است : هر كس پيش از هجرت پيغمبر ص به مدينه مسلمان شده است ، از « سابقون الاوّلون من المهاجرين » است . و نيز اختلاف است كه اوّل مسلمان كه بوده است ؟ ابن عبّاس و جابر و انس مالك و زيد بن ارقم و مجاهد و قتاده و ابن اسحاق گفته‌اند : اوّل خديجه مسلمان شد و بعد علىّ عليه السّلام . ابراهيم نخعى