ابراهيم عاملي ( موثق )
389
تفسير عاملي ( فارسي )
آنها است « 1 » . تفسير نيشابورى : در ارتباط اين جمله به جمله ى پيش گفتهاند : چون در اوّل احبار و رهبان معرّفى شدند به حرص و گرفتن اموال مردم در اين جمله مقصود توصيف همان مردم است كه آنها وظائف مالى خود را انجام نمىدهند . و بعضى گفتهاند مقصود از جمله ى دوّم مسلمان خوددار از پرداخت زكات است . و ارتباط اين دو جمله مقايسه عواقب آنها است كه هر كس زكات مال خود نداد به اين سرنوشت گرفتار مىشود پس چه خواهد بود حال كسى كه به اموال مردم طمع كند و به باطل بخورد . « فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ » - تا آخر آيه 35 مجمع : از ابو بكر ورّاق نقل شده است : اختصاص پيشانى و پشت و پهلو به اين عذاب براى آن است كه مالداران چون فقيرى مىبينند گره به پيشانى مىاندازند و پهلوى خود از او دور مىكنند و پشت به او مىنمايند . ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه مسعود را از اين آيت پرسيدند گفت : و - اللَّه كه آن درمها و دينارها كه داغ كنند هيچ بر جاى يكديگر ننهند و لكن خداى تعالى گفت : پوستهاى ايشان فراخ كنند تا هر يك دينار را و هر يك درم را داغگاهى باشد على حده . فخر : در قرائت ابى بن كعب بعد از دو كلمه ى « وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ » و « بطونهم » بوده است ، و در قرائت ابن عامر « يوم تحمى » با تاى صيغه ى غايب مؤنّث بوده است و براى اختصاص داغ به اين اعضا شش جهت نقل كرده است . روح البيان : چون آدمى تا زنده است در خواب غفلت است و آن كه در خواب است نمىتواند چيزى را حس كند پس براى آخرت كه پس از مرگ و بيدارى از غفلت است اين عذاب معيّن شده است تا بتوانند به خوبى آزار را بچشند :
--> ( 1 ) قول أبو ذر صحيح است . زيرا آيه با « واو » استيناف ذكر شده ، و چنانچه بدون « واو » بود جاى آن داشت كه بگويند مراد اموالى است كه از بيت المال نزد علماء يهود جمع مىشده و حكم مربوط به آنان است نه مسلمين ، يعنى « الَّذِينَ يَكْنِزُونَ » بيان حال علماء يهود است نه حكم عام . ( مصحح )