ابراهيم عاملي ( موثق )
390
تفسير عاملي ( فارسي )
مردمان غافلند از عقبى همه گوئى بخفتگان مانند ضرر غفلتى كه مىورزند چون بميرند آنگهى دانند و هم در روح البيان است : در امالى ظهير الدّين و لواجى مذكور است كه اگر ديگران خزينه ى مال كنند تو خزينه ى اعمال كن و اگر ديگران كنوز اعراض فانيه جويند تو رموز اسرار باقيه جوى : يك درم كان دهى بدرويشى بهتر از گنجهاى مدّخر است زانچه دارى تمتّعى بردار كان دگر روزى كسى دگر است « اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتابِ اللَّه » 36 مجمع : يعنى در كتابهاى آسمانى كه خدا بر پيغمبران نازل كرده است دوره ى سال را بر دوازده معيّن كرده است و هم در لوح محفوظ چنين قرار داده است . ابو مسلم گفته است : يعنى در قضا و قدر و سرنوشت خداوندى چنين معيّن شده است ، ابو جعفر قارى عين « عشر » را ساكن تلفّظ كرده و نون « اثنى » را به آن وصل كرده و « اثنعشر » تلفّظ كرده است و همچنين در كلمات « احد عشر » و « تسع عشر » عين عشر را ساكن تلفّظ كرده است . فخر : عرب از قديم زمان مذهبش بوده است كه سال را به ماه قمرى حساب داشته باشد نه به ماه شمسى . و اين رسم را حكمى مىدانستند كه از ابراهيم و اسماعيل براى آنها به ارث مانده است ولى يهودى و مسيحى چنين رسم نداشتند . طنطاوى : مورخين اختلاف كردهاند كه در زمان جاهليّت نام ماهها از كى بوده است و چه بوده است ؟ بعضى گفتهاند : اين نامها كه اكنون مشهور ميان عموم مسلمين هست در زمان كلاب بن مرّه معيّن شده است و او يكى از اجداد پيغمبر است كه در حدود دو قرن پيش از اسلام بوده است . و طنطاوى پس از نقل اين اختلاف و سابقه ى تاريخى مثل ديگر مفسّرين براى نام هر يك از دوازده ماه جهتى نوشته است كه عرب به آن مناسبت نام محرّم و صفر و ربيع و غيره براى يك دوره ى گردش ماه معيّن كرده است . « إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ » 37 طبرى : يعنى اين كار مشركين كه ماه