كردى . « كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ » 130 طبرى : قتاده گفته است : يعنى خداوند به - واسطه ى طرز كار و فكر مردم ميان آنها دوستى برقرار مىكند ، پس مؤمن دوست مؤمن است و كافر دوست كافر . و معمر از قتاده نقل كرده است : يعنى بعضى از ستمگران را پيرو عدّه ى ديگر قرار ميدهيم كه يكى پيشوا و ديگرى پيرو او مىشود ، ابن زيد گفته است : يعنى ستمگران جن را بر ستمگران آدمى مسلط ميكنيم . مجمع : علىّ بن عيسى گفت : يعنى همانطور كه مردم آزاد ميباشند در آميزش با يكديگر تا امتحان شوند و سزاى عمل آنها معيّن شود ، همچنين آزاد هستند كه يك عدّه اختيار كار عدّه ى ديگر را در دست بگيرند و سزاى عمل و ستم خود را ببينند ابو على جبّائى گفت : يعنى همانطور كه در قيامت ستمگران جنّ و انس را محوّل به يكديگر ميكنيم و آنها را از خود ميرانيم و بيزارى خود را اعلام ميكنيم همچنين در آن روز ستمگران را به يكديگر محوّل ميكنيم ، و هر پيرو و مريد را بمتبوع و مرشدش راهنمائى ميكنيم تا از گرفتارى و عذاب نجاتشان دهند ، و مقصود اين است كه به آنها اعلام مى - شود : در قيامت پشتيبانى ندارند كه از گرفتارى نجات يابند ، ديگرى گفته است : چون جريان رابطه ى جنّ و انس و فراهمى آنها در قيامت و محول كردن كار آنها را به يكديگر دانستيد ، بدانيد كه همين طور هم با ستمگران رفتار خواهد شد تا سزاى كار خود را ببينند ، و ابن عبّاس گفته است : چون خدا از مردمى راضى باشد ، اختيار كار آنها با نيكان خواهد بود ، و گر نه حكومت بدست اشرار خواهد افتاد تا سزاى كار زشت خود را بچشند ، و بعضى جمله ى « نُوَلِّي بَعْضَ » را چنين معنى كرده‌اند : آزاد ميگذاريم آنها را در آنچه ميخواهند و هيچ يارى و كمكى از خدا نخواهد بود . فخر : در اين آيه چند مطلب و فايده است : 1 - چون دوستى جنّ و انس ، و هم رابطه ى ستمگران با يكديگر به خداوند نسبت داده شده است ، پس آيه دليل است بر عقيده ى ما بر جبر و قدر ، 2 - چون در آيت جلو براى اهل بهشت دار - السّلام و دوستى خداوند پاداش معيّن شده است ، مناسبت لطيف است كه در اين