ابراهيم عاملي ( موثق )

311

تفسير عاملي ( فارسي )

و زيد بن ثابت و ربيع بن انس و ابو العاليه « لتصيبنّ » بىالف قرائت كرده‌اند ، و قرائت مشهور « لا تصيبنّ » با حرف لاى به معنى نفى است . و از اين جمله ى « لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً » دو جور استفاده كرده‌اند : 1 - از ابن عبّاس نقل شده است معنى ظاهر جمله كه گرفتارى مختصّ به ستمكار نخواهد بود چون او سزاى خود را مىبيند و ديگران به واسطه ى اين گرفتارى و سختى آزموده و تصفيه مىشوند . 2 - مقصود جلوگيرى مردم است از ظلم و ستمگر ، و معنى جمله اين است كه بپرهيزيد از آن فتنه كه مجازاتش دامنگير ستمكاران است و مختصّ به آنها است ، و اين معنى مناسب با قرائت « لتصيبنّ » با لام بدون الف است ، و نيز بعضى گفته‌اند : حرف « لا » زيادى است و معنى ندارد ، و ممكن است الف براى اشباع و تكميل تلفّظ فتحه ى لام باشد كه از اين احتمالها همين معنى دوم و اختصاص مجازات به ستمكار نتيجه مىشود . و ابو مسلم : معنى جمله را به اين صورت در آورده است : ستم نكنيد كه دچار عذاب و آزار مىشويد ، مگر آن كس كه اسم ستمگر بر او نباشد . طنطاوى : از اين آيه استفاده مىشود كه همگى مسلمين پيوسته به يكديگر هستند و عهده دار سود و زيان يكديگر ، و هر يك نفر مانند همه است و به جاى عموم در انجام وظيفه ، پس بايد هر فرد به كار همگى و منافع عموم همت داشته باشند . تفسير عبده : در حديث است كه عدى بن عميره گفت : شنيدم پيغمبر مىفرمود خداوند به واسطه ى كار بد چند نفر عموم مردم را گرفتار نمىكند . مگر كه آنها زشتيها را به بينند و با قدرت بر جلوگيرى ساكت بمانند آن وقت است كه همگى گرفتار خواهند شد . آلوسى در روح المعانى : اين آيه با مفاد آن جمله كه در آيت ديگر گفته شده است « لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى » يعنى گناه كسى را بر دگرى نخواهند نوشت ، نا - سازگارى و تعارض ندارد . چون چنان كه بر گناهكار خوددارى لازم است بر ديگران هم جلوگيرى او لازم است كه اگر نكنند در مجازات با او شريك هستند ، روايت است از پيغمبر كه اگر مردم ستمى ديدند و دست ستمكار را نگرفتند ممكن است به زودى همگى