تعليم و تربيت از عقل و علم و كتاب و رهنما و مربّى باز هم مانند حيوان هستند كه از اين وسائل هيچ گونه استفاده ندارند ، 3 - جمله هاى « مَنْ يَهْدِ اللَّه » ، « وَمَنْ يُضْلِلْ » ، « وَلَقَدْ ذَرَأْنا » براى روشن شدن حقيقت فطرت آدمى است كه به موجب و مقتضاى اين عالم خاكى و تابش خورشيد و پرورش زمين جنس آدمى زاد يكنواخت و يك جور نيست و هر كسى به موجب تركيبات مغز و اعصاب و خون و عضلات طورى آماده است كه يكى زود به راه راست مىرود و به سعادت مىرسد و ديگرى طورى است كه خوى خودسرى و گمراهى در نهاد او است و يا جهنّمى سرشت است و سختى و عذاب پسند كه در زندگى خود را براى گرفتارى هميشه آماده مىكند و عاقبت كار او هم محروميّت است و گرفتارى و به طورى كه مكرر نوشته‌ايم جاى اعتراض بر آفرينش نيست ، زيرا خداوند و قدرت لايزال اصل فيض و تراوش است و بىنهايت از آن قدرت و اصل وجود موجود نمودار مىشود ، و در پيشگاه آن قدرت سعادت و شقاوت و كم و زياد و خوب و بد تصوّر ندارد و همه ى اين تفاوتها و مراتب و طبقات براى ما آدميزادها است كه هر كدام ما در هر وقتى طورى هستيم غير از آن ديگرى و وقت ديگر و در پيشگاه آن قدرت بىآغاز و انجام ظلم و جهل و نادانى و ستم تصوّر ندارد چون قدرت و توانائى بىنهايت است پس كجا نقص است و كمى تا نادانى باشد يا ستمكارى بلكه ايجاد است و خير يعنى هر چه اسم موجود بر او نهاده شود خوب است ، البتّه چون ما آدميزادها خيلى چيزها مىخواهيم ولى موجودى محدود هستيم و به همه ى چيزها مسلَّط نيستيم گرفتار نقص و محروميت و بدى مىشويم و قضاوت كه مىكنيم در نتيجه ى احساسات خود ما است و همه ى اينها از قامت ناساز بىاندام ما است ، و گر نه تشريف وجود بر بالاى كس كوتاه نيست . [ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 180 تا 186 ] وَ لِلَّه الأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوه بِها وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِه سَيُجْزَوْنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( 180 ) وَمِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ ( 181 ) وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ ( 182 ) وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ ( 183 ) أوَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ ( 184 ) أَ وَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما خَلَقَ اللَّه مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَه يُؤْمِنُونَ ( 185 ) مَنْ يُضْلِلِ اللَّه فَلا هادِيَ لَه وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ( 186 )