ابراهيم عاملي ( موثق )
168
تفسير عاملي ( فارسي )
آسمان است ، پس چگونه مدت خلقت آسمان و زمين بشش روز تحديد شده است جواب اين است كه موجب شب و روز فلك اعلا است نه افلاك ، هفتگانه ، و مقصود از آنچه در آيه بشش روز تحديد شده است پيدايش زمين و افلاك هفتگانه و موجودات ميان اينها است ، و اين آيه و اخبارى كه در معنى اين آيه نقل شده است از آيات متشابه است و غير قابل فهم كه بايد از امام استفاده شود . در كتاب زمين شناسى كه امين مير هادى در سال 1314 نوشته است تحت عنوان پيدايش زمين چنين نوشته است : علماى هيئت و زمين شناسى از قرن هيجدهم به اين فكر افتادند كه پيدايش منظومه ى شمسى و زمين و تشكيل سيّارات را بفهمند ، و هر كدام عقيده اى اظهار كردند ، ولى تنها فرض قابل قبول همان فرض لا پلاس عالم معروف و منجّم فرانسوى است كه چون او حركات وضعى و انتقالى سيّارات را در منظومه ى شمسى متشابه ديد پيش خود تصوّر كرد كه پيدايش زمين و منظومه ى شمسى نتيجه ى يك امر اتفاقى نيست ، بلكه يك علَّت مهم اوليه باعث پيدايش آنها شده است ، از اين جهت فرض كرد كه ابتدا آفتاب و سيّارات به شكل توده ى بخار عظيمى بودند كه از مركز آفتاب تا بالاى مدار نپتون به نسبت سبكى و سنگينى وزنشان امتداد و انبساط داشته و بقدرى منبسط و رقيق بودند كه ماوراء آنها ديده نميشد ، اين توده ى ابر مانند كه داراى گرماى زياد بود ، كمكم در اثر گردش بدور خود و از دست دادن گرماى اوّليّه از انبساط آن كاسته شده و تدريجا چونكه هسته ى مركزى را احاطه نموده بود متراكم شده و به شكل حلقه هائى بدور هسته ى مركزى در آمد . بعد از مدّتى چون يك يا چند نقطه از اين حلقه ها بعللى ذرّات آن متراكمتر از نقاط ديگر بود ، بتدريج به چند قسمت تقسيم شده و قطعات حلقه ها به صورت چندين كره در آمده و اين كرات جديد كه كرات دسته ى دوّم است نيز در همان جهت حركت كره ى مركزى به حركت در آمدند ، سپس كراتى كه به اين ترتيب حاصل شدند ، به همان قسم كه خودشان از توده ى اوّليّه جدا گرديده بودند از خود نيز كره هاى ديگر كه كرات دسته ى سوّم باشد جدا نمودند ، و اين كرات