بطور توبيخ دليل بر مذّمت از تقليد است ، 2 - بجمله ى « إِنَّ اللَّه لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ » يعنى خدا فرمان به كار زشت نميكند ، ميفهماند كه عقيده ى جبر باطل است ، و خداوند وادار ببدى نميكند و انسان آزاد است و اختيار دارد كه نيكى كند يا بدى 3 - قياس باطل است ، و حكمى كه مربوط بعلم و دليل نباشد و فقطَّ با مقايسه و سنجش بعقل خود انجام شود صحيح نيست ، چون در اين آيه با سرزنش و توبيخ گفته شده است « أتَقُولُونَ عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ » يعنى : از آنچه خود خبردار - نيستيد و علم نداريد چگونه به خدا نسبت ميدهيد و حكم ميكنيد كه وظيفه اى است معيّن از جانب خدا . « أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ » 29 مجمع : از مجاهد و سدى و بيشتر مفسّرين نقل شده است يعنى : فرمان خدا بعدل است و استقامت و ميانه روى در زندگى ، ضحّاك گفته است : يعنى خدا فرمان ميدهد بتوحيد و يكتا پرستى ، ابن عبّاس گفته است : يعنى فرمان ميدهد به گفتن لا إله الَّا اللَّه ، ابو مسلم گفته است : مقصود هر عبادت و طاعتى است كه موجب قرب بحقّ باشد . « أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ » 29 ابو الفتوح نوشته است : و گفت شما را كه روى به قبله آريد بنزديك هر مسجدى يعنى در وقت هر نمازى ، مجاهد و سدّى و ابن زيد گفتند : معنى آن است كه هر كجا باشى و در هر مسجدى به نماز روى بكعبه آرى ، چنان كه « وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه » ضحّاك گفت : معنى آن است كه چون در مسجدى باشى و وقت نماز در آيد آنجا نماز كنى و مگوئى كه ما نماز جز در مسجد خود نكنيم ، و چون در مسجد نباشد او مخير است در نماز كردن بهر مسجد كه خواهد ربيع گفت : معنى آن است كه سجود خالص خداى را كنى جزا نداد و اصنام را . مجمع : جبّائى گفته است : يعنى در نماز روى خود به آن سوى آريد كه خدا - فرموده است ، و آن كعبه است ، و مقصود از مسجد هنگام سجود است كه اوقات پنج - گانه ى نماز باشد ، فرّاء گفته است : مقصود از مسجد جاى سجده است ، معنى ديگر جمله آن است كه در وقت نماز روى به مسجد آريد ، و اين دستورى است كه بعقيده ى