هاء با ياء خوانده است . « إِلَّا أَنْ تَكُونا مَلَكَيْنِ » تا آخر آيه 20 طبرى : يعنى مگر براى اينكه از ملائكه نباشيد ، مثل « يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا » يعنى براى اينكه گمراه نشويد ، كه از اين جمله ها معنى « لا » بمعنى نفى و نيستى و نه فهميده مىشود ، و بعضى مردم بصره كه از متخصّصين زبان عرب بوده است چنين معنى كرده « الَّا كراهة ان تكونا ملكين » يعنى چون خوب نبود كه شما ملك باشيد ، و از ابن عبّاس و يحيى بن ابى - كثير نقل شده است كه آنها « ملكين » با كسر و صداى زير لام قرائت كرده‌اند كه بمعنى پادشاه باشد بقرينه ى آيت ديگر « قالَ يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى شَجَرَةِ - الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لا يَبْلى » يعنى شيطان بآدم گفت : ميخواهى تو را راهنمائى كنم بدرخت جاودانى و سلطنت هميشگى كه كهنه نشود ؟ مجمع : يعنى در نظر آنها چنين جلوه داد كه اگر از اين درخت بخورند به صورت ملك در آيند ، و فرمان و سرنوشت خداوند چنين است كه زندگانى جاويد بيابند آنگاه كه آدم و همسرش از آن بخورند ، و ممكن است مقصود چنين باشد : شيطان در نظر آدم و همسرش چنين وانمود كرد كه آنكس جلوگير از خوردن درخت شده است كه ملك باشد يا مخلوق مخصوصى كه زندگى جاويد دارد ، مانند اينكه به كسى بگوئيم : تو را از آن منع نكردند مگر آن كه فلان كس باشى ، و اين معنى را سيد مرتضى قدّس سرّه گفته است و البتّه اين طور سخن در روحيه ى آدم و همسرش مؤثّر بوده است و زودتر موجب اشتباه آنها ميشده است . فخر : در اين قضيّه چند اعتراض و سؤال است . 1 - با اينكه ملائكه سجده آدم كردند ، چگونه او تسليم شد كه از مقام خود تنزل كند و ملك شود ؟ جواب آن است كه همين اعتراض دليل است بر اينكه ملائكه سجده ى آدم كردند از مقرّبين و سكنه ى عرش و كرسى نبودند و گر نه اين وسوسه ى ابليس كارگر نميشد ، پس آنها ملائكه ى زمين بودند كه سجده ى آدم كردند اعتراض ديگر اينكه اگر آدم تصديق ابليس كرد كه ممكن است زنده و جاويد باشد ، پس منكر مرگ و قيامت بوده است ،