ابراهيم عاملي ( موثق )

102

تفسير عاملي ( فارسي )

گويد « بِسْمِ اللَّه » بر هر چه خواند راست آيد و آنچه خواهد يابد بگفتار « بِسْمِ اللَّه » . قومى حروف بسم اللَّه تفسير كرده‌اند كه « با » « برّ » خدا است با پيغمبران بالهام نبوّت و رسالت « سين » سرّ خدا است با عارفان بالهام انس و قربت ، « ميم » منّت خدا است بر مريدان بدوام نظر رحمت ، « الف » آلاء او است « لام » اوّل لطف او ، « لام » دوّم لقاء او ، « ها » تنبيه و ارشاد او ، ميگويد « بآلاء اللَّه و لطفه وصل من وصل الى لقاء اللَّه فانتبهوا » . « المص » 1 ابو الفتوح نوشته : علىّ بن ابى طلحه گفت از عبد اللَّه عبّاس : اين سوگندى است كه خداى تعالى ياد كرده . ابو صالح گفت از عبد اللَّه عبّاس : نامى است از نامهاى خدا ، و گفته‌اند : از جمله ى نامهاى قرآن است ، و گفته‌اند : نام سوره است . ابو الضّحى گفت از عبد اللَّه عبّاس « انا اللَّه افصّل » من خداى حاكمم . شعبى گفت : معنى آن است « انا اللَّه الصّادق » من خداى راستگويم . محمّد بن كعب قرظى گفت : الف ابتداء نام او است : اوّل و آخر . و لام اوّل نام او است « لطيف » و ميم اوّل نام او است « مجيد و ملك » . و صاد اوّل نام او است « صمد و صادق الوعد و صانع مصنوعات » و در بعضى تفسيرها آمده كه معنى « المص » آن است كه « ألَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ » نه ما دل تو روشن كرديم ؟ تأويلات كاشانى : الف اشاره است بذات احد و احد ، و لام بعلم ازلى خداوند ميم اشاره است بشخصيّت جامعه ى كمالات انسانى كه حقيقت محمّدى است ، و صاد اشاره به صورت ظاهرى آنحضرت است و خلاصه ى مفاد اين كلمه با جمله ى « كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ » چنين مىشود كه حقيقت آفرينش از آغاز تا بانجام آن يك كتاب است ، كه علم آن بر تو نازل شده است . تفسير حسينى : در حقايق سلمى گويد : الف ازل است و لام ابد و ميم ما بين ازل و ابد و صاد اشارت است باتّصال هر متّصلى و انفصال هر منفصلى و فى - الحقيقه نه اتّصال را مجال گنجايش و انفصال را محلّ نمايش . نظم : اين چه را هست اين برون از فصل و وصل كاندر او نى فرع ميگنجد نه اصل