و بدگوئى مردم و در عالم ديگر گرفتارى بهره ى اوست . فخر : در ارتباط اين آيه بسابق چند جهت متصوّر است : جهت سوّم آنكه : چون پيغمبر ( ص ) مردم را ترغيب بجنگ ميكرد ممكن است بعضى منافقين خواهش ميكردند و شفيع ميشدند كه دوستان آنها را از همراهى در جنگ معاف دارد ، پس در آيه نهى شد از شفاعتى كه وسيله ى معصيت باشد و شفاعتى نيكو است كه موجب فرمان خدا باشد . جهت چهارم آنكه ممكن است چون بعضى مؤمنين مايل بجهاد بودند ، و وسيله ى رفتن بجنگ نداشتند عده اى ديگر شفيع و ميانجى ميشدند كه ديگران به آنها كمك كنند ، اين شفاعت كوشش در كار نيك است كه در آيه تمجيد از آن شده است . واحدى از ابن عبّاس نقل كرده است كه شفاعت حسنه آن است كه شخص منضم كند ايمان خود را بجنگ با كفّار ، و شفاعت سيّئه آن است كه كفر خود را منضم كند بمحبّت با كفّار و خوددارى از آزار آنها . تفسير روح المعانى آلوسى : اين آيه براى ترغيب بهمكارى در جنگ است و ترساندن از كناره گيرى در جنگ . مقيتا 85 مجمع اين كلمه را چند معنى كرده‌اند : 1 - سدى و ابن زيد گفته - اند : يعنى مقتدر ، 2 - ابن عبّاس گفته است : يعنى نگهبانى است كه هر چيز را به اندازه ى احتياج بحفظ و بقاى آن ميدهد ، 3 - مجاهد گفته است : يعنى شاهد است ، 4 - جبّائى گفته است : يعنى پاداش و سزاى هر خوب و بد را ميدهد . 5 - شمار كار هر چيز نگاه ميدارد . « وَإِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها » 86 طبرى : سدّى گفته است : يعنى اگر كسى به تو سلام كرد تو بگو : و عليك السّلام و رحمة اللَّه ، و يا فقط بگو : السّلام عليك . روايت كرده‌اند كه : عبد اللَّه پسر عمر در جواب سلام ميگفت : « و عليكم » و قتاده و ابن زيد گفته‌اند : يعنى اگر مسلمان بشما سلام كرد جوابش را بهتر از سلام او بگوئيد ، و اگر يهود يا مسيحى يا زردشتى بود به همانطور كه سلام كرده است به او