برگردانيد و جواب دهيد . مجمع : اگر مسلمان بشما سلام كرد جوابى نيكوتر بگوئيد و اگر غير مسلمان بود فقط بگوئيد : « و عليكم » و على بن ابراهيم از امام باقر و صادق ( ع ) روايت كرده است كه مقصود از كلمه ى « تحيّة » سلام است و هر عمل نيك كه كسى نسبت به ديگرى انجام دهد . و ارتباط اين آيه با آيات پيش آن است كه چون سلام بمعنى مسلامت و خلاف جنگ است پس از آنكه امر بجنگ با كافران شده است در اين آيه يادآور شده است كه اگر متمايل بسلامتى شد و سلام و خوش آمد گفت شما هم با او موافقت كنيد . فخر : گفته‌اند : مسيحيها در ملاقات با يكديگر بجاى سلام دست بر دهان مى - گذارند ، و يهود با انگشت اشاره ميكنند ، و زردشت و مجوس خم ميشوند ، و عرب با يكديگر ميگفتند : « حيّاك اللَّه » يعنى خدا زنده ات بدارد ، و با ملوك و بزرگان خود ميگفتند : « انعم صباحا » يعنى بامداد خوش باد ، و مسلمين به يكديگر ميگويند : ( السّلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته ) و معلوم است كه تحيّت و خوش آمد آنها بهتر است از ديگران . تفسير الميزان كه اقتباس از تفسير امام فخر شده است : در ملَّتها ادب برخورد و خوش آمد مختلف است و اسلام از همه ى آن آداب و رسوم سلام را انتخاب كرد چون وسيله ى اظهار كمال يگانگى و سلامتى از هرگونه شرّ و بدى و تعدّى است نسبت به همكيش و دوست مسلمان خود ، و كافى از حضرت امام صادق ( ع ) روايت كرده است : بايستى كوچكتر ببزرگتر سلام كند ، و آنكه راه ميرود بر نشسته سلام كند ، و عدّه ى كم بر عدّه ى بيشتر از خود سلام كنند ، و نيز آنحضرت روايت كرده است : سواره بايد بر پياده سلام كند و قاطر سوار بر الاغ سوار مبادرت بر سلام كند و اسب سوار بر قاطر سوار پيشى بسلام بگيرد ، و هم او و ديگر مفسّرين نوشته‌اند : سلام مستحبّ است و نيكو ولى جواب سلام بمقتضاى جمله هاى « فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها » واجب است و ناگزير ، و بگفته ى امام فخر جمهور فقها نيز همين رأى را داده‌اند .