نمىپذيرند . فخر : ظاهر اين جمله مىفهماند كه خداوند نخواسته است آنها مؤمن شوند . و ممكن است به اين صورت تعبير كنيم كه خداوند از همه ميخواهد كه به اختيار خود مؤمن باشند ، و از هيچكس ايمان اجبارى نخواسته است ، پس معنى جمله - چنين است كه بميل خود و خواست اختيارى خدا مؤمن نميشوند ، مگر بخواست اجبارى خداوند . « وَلكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ » 112 مجمع : يعنى جاهل بقدرت خداوند هستند و بعضى گفته‌اند : يعنى جاهل هستند كه هر معجزه اى برسد باز هم مؤمن نمى - شوند ، و ديگران گفته‌اند : يعنى نميدانند چه چيز مطالبه كنند و مصلحت در چه چيز است و چيزهاى بيهوده و لغو ميخواهند و سخن جاهلان ميگويند . تفسير عبده : بعضى مفسّرين معتقد شده‌اند كه مقصود مؤمنين هستند كه نميدانند اين كافران به هيچ رو مؤمن نميشوند و آرزو دارند آيات برسد كه موجب ايمان آنها بشود . « جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الإِنْسِ وَالْجِنِّ » 113 تفسير عبده : عكرمه و سدّى گفته‌اند : شياطين انس آنها هستند كه مردم را گمراه مىكنند و شياطين جنّ آنها كه جنّيان را گول ميزنند و هر دو دسته از نسل ابليس هستند ، از مجاهد ، و قتاده و حسن بصرى نقل شده است : آدمها شيطان دارند و جنّ هم شيطان دارد و ابن عبّاس گفته است : هر متكبّر متجاوز نافرمان شيطان است خواه آدمى باشد يا جنّى . و معنى جمله اين است كه ما براى هر پيغمبرى دشمنى از شيطان انس و جنّ قرار داديم ، و مقصود از اين قرار دادن اين است كه سرنوشت خداوند بر مردم اين چنين است كه افراد سركش نافرمان متعصّب بموجب جمود و بدخوئى خود پيوسته دشمن هستند با هر كس كه به راه حقّ و حقيقت آنها را دعوت كند . و همين طور است رسم همه ى مردمى كه با يكديگر تضادّ منافع دارند ، و يكى بر خلاف ديگرى تبليغ مى - كند ، ولى نسبت دشمنى به آن طرف داده مىشود كه با حقّ معارضه مىكند و بر خلاف