بلكه بجاى سخنان بد كه موجب تحريك مردم و نتيجه ى معكوس شود ، بايد بجمله - هاى مناسبتر گفته شود ، تا نتيجه ى مطلوب فراهم شود و موجب نتايج سوء نباشد ، مثل آنجا كه در آيات ديگر بجاى دشنام ببتها گفته شده است : آيا چيزهاى بىسود و زيان را ميپرستيد ، كه نتيجه ى اين طور پرسش انصراف مردم از پرستش بتها است با اينكه موجب تحريك آنها هم نميشوند . تفسير عبده : از عبد اللَّه عمر نقل شده است كه پيغمبر فرمود : يكى از گناهان بزرگ دشنام به پدر و مادر است ، مردم عرض كردند مگر ممكن است كسى پدر و مادر - خود را دشنام دهد ؟ فرمود : چون پدر و مادر كسى را دشنام دهند موجب مىشود كه او هم پدر و مادرشان را دشنام دهند ، پس خود وسيله ى دشنام آنها شده‌اند . « عَدْواً » 109 مجمع : ( عدو ) با ضمّ عين و دال و تشديد واو قرائت كرده‌اند ، و هم « عدو » با فتح عين و سكون دال و تخفيف واو تلفّظ كرده‌اند . « كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ » 109 مجمع : اين جمله را چند معنى كرده‌اند : 1 - حسن بصرى و جبّائى گفته‌اند : يعنى همانطور كه كارهاى خوب شما را آراسته و با ارزش معين كرديم ، مانند نياز آوردن به خدا ، و خوددارى از دشنام بتها و موجبات نفرت و عداوت كفار با شما ، همين طور براى ملَّتهاى پيش از شما كارهاى خوب آنها را آراسته و زيبا در نظرشان جلوه داديم ، و مقصود از « عَمَلَهُمْ » يعنى كارهاى ايشان ، آن اعمال و وظائفى است كه بايد عمل كنند و در اين ملزم به آن هستند . 2 - يعنى براى هر ملَّتى كارى مطابق اميال و خواسته هاى آنها معيّن كرديم ، ولى درست و نادرست را هم بر آنها معلوم كرديم تا در همه چيز بخواسته - هاى خود عمل نكنند . و آنچه حقّ است و درست به كار بندند و از نادرست بپرهيزند 3 - با يادآورى و برشمردن سزا و جزاى اعمال براى هر كس و هر ملَّتى نتيجه ى كار خوب و بد او را معيّن كرديم و پاداش خوبيها را در نظرشان آراستيم چنان كه براى شما معيّن كرده‌ايم . فخر : بموجب اين جمله خداوند در نظر هر ملَّتى كار آنها را آراسته و خوب