جلوه داده است ، پس خداوند براى كافر كفرش را در نظرش خوب جلوه داده است و براى مؤمن ايمانش را ، و به چند صورت اين معنى را جواب گفته‌اند : 1 - معنى « زيّنا » آرايش داديم نيست ، بلكه معنى آن است كه آنها را بگذاشتيم و مهلت داديم تا آنچه بنظرشان آرايش داشت و زيبا بود عمل كردند و كارهاى بدشان در نظرشان پسند افتاد 2 - يعنى شيطان را آزاد گذارديم تا كارهاى بدشان را براى آنها خوب جلوه داد . 3 - به گمان آنها كارهاى زشت را ما براى شان زيبا كرده‌ايم چنان كه مىگفتند : خدا بما چنين دستور داده است ، ولى اين جوابها درست نيست ، زيرا هر كار انسان در دنباله ى محرّك داخلى و جنبش درونى او است ، و البتّه آن محرّك داخلى از جانب خدا و بآفرينش خداوند پيدا مىشود ، پس هر گناه و كفر يا ايمان و عبادت . و همچنين كليه ى حركات و سكنات انسان در دنباله ى آن است كه خداوند در دل آدمى آن را آرايش داده است . تفسير عبده : يعنى همانطور كه تعصّب مشركين براى بتهاشان وادار مىكند كه مرتكب هر خلاف و عمل زشت بشوند ، روش ما در آفرينش و خلقت انسان چنين است كه آنچه عادت كرده‌اند و خوى پدر و مادرىشان بوده است دوست دارند و هم آنچه خود اختراع و رسم كرده‌اند چون وابسته ى به آنها است چه از تقليد ديگران گرفته باشند يا با علم و استدلال در هر صورت در نظرشان پسنديده است ، پس زينت و جلوه ى عمل مردم در نظرشان خواه بواسطه ى انس و عادت و تقليد از گذشتگان باشد ، يا بواسطه ى فكر و مصلحت خودشان باشد ، در هر دو فرض نتيجه ى عمل اختيارى است نه اجبارى ، و مقصود از اين كه خدا ايمان و خير را در دل بعضى آفريد و در دل دسته اى ديگر كفر و شرّ را ، نه آن است كه آنها از غرائز خلقى و جزء سرشت و نهاد آدمى است ، بلكه مقصود اين است كه در نتيجه ى آنچه خود ميكنند اين زشتى و خوبى در نظرشان جلوه گر مىشود ، و اگر در سرشت هر كس كفر و يا ديگر بديها معين شده باشد بايستى كليه ى وسائل تربيتى از پيغمبر و كتاب و رهنما همگى لغو و بيهوده باشد ، و تفاوت ميان مردم خوب و بد در اصل خلقت باشد مانند تفاوت