ابراهيم عاملي ( موثق )
520
تفسير عاملي ( فارسي )
اشكال اين است كه آيه را چنين معنى كنيم : آيات را بصورتهاى مختلف ميفرستيم تا مردم فهميده از آن استفاده كنند و مردم نافهم بگويند : از ديگرى ياد گرفته اى ، مانند اين آيه : « يُضِلُّ بِه كَثِيراً وَيَهْدِي بِه كَثِيراً » يعنى آيات قرآن بعضى را هدايت مىكند و بعضى را گمراه مينمايد . ولى جبّائى و قاضى گفتهاند : معنى جمله چنين است : ما آيات را تغيير ميدهيم تا نگويند درس گرفته اى ، و كلمه ى « لئلا » در جمله مقدّر است ، مانند اين آيه : « يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا » كه « لئلا » از جمله فهميده مىشود و معنى چنين است : خداوند براى شما توضيح ميدهد تا گمراه نشويد و نيز آنها گفتهاند : ممكن است « لام » « لِيَقُولُوا » لام عاقبت باشد ، يعنى براى نشان دادن نتيجه ى كار آورده شده است ، و معنى جمله اين است : آيات را جور بجور ميفرستيم و نتيجه ى آن چنين مىشود كه آنها باز هم از حقّ منحرف ميشوند و ميگويند تو درس گرفته اى . تنوير المقباس ابن عبّاس : يعنى تا نگويند : از ابو فكيهه مولاى قريش ياد گرفته اى ، و يا نگويند : از جبير و يسار مولاى قريش ياد گرفته اى . « اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لا إِله إِلَّا هُوَ » 107 مجمع : حسن بصرى گفته است : يعنى مردم را دعوت كن به لا إله الَّا اللَّه ، و بعضى گفتهاند : يعنى پيروى كن از آنچه به تو وحى شده كه توحيد باشد و « لا إله الَّا اللَّه » طبرى : پيروى كن از وحى خداى خودت ، و بسخن بت پرستان گوش مده كه خدائى جز خدا نيست . كشّاف زمخشرى : يعنى متابعت كن از آنچه به تو وحى مىشود كه البته خدائى جز خدا نيست ، و ممكن است چنين معنى شود : پيروى كن از وحى خداوندى كه جز او خدائى نيست . « وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ » 107 مجمع : ابن عبّاس گفته است : اين آيه بآيت جنگ با كفّار منسوخ شده است ، و بعضى گفتهاند : يعنى با آنها آميزش مكن و مهربان مباش ، و مقصود اين نيست كه با آنها سخن نگويد و از دعوتشان بحقّ اعراض كند .