ابراهيم عاملي ( موثق )
490
تفسير عاملي ( فارسي )
كرديم . « نَرْفَعُ دَرَجاتٍ » 84 مجمع : مردم كوفه و يعقوب با تنوين قرائت كردهاند ، و ديگران با اضافه و بدون تنوين خواندهاند . فخر : اين آيه از اوّل تا به آخر بهتر دليل است بر لزوم استدلال براى اثبات مقصود ، چون رسيدن ابراهيم بمقام درجه ى رفيعه در دنباله ى استدلالهاى او و محكوم كردن مخالفينش گفته شده است ، و اين خود دليل است بر اينكه پس از مقام نبوّت بالاترين مقام قدرت در استدلال بر توحيد است و جلوگيرى از افكار شرك و بتپرستى . تفسير صفى در اين آيات اين طور گفته است : من چگونه ترسم از چيزى فقط كه بحقّ انباز كرديد از غلط آن كسان كايمان بحقّ آورده اند ره بوحدانيتش بسپرده اند هم بظلم ايمان خود ناميختند بىستم بر حبل عدل آويختند هست ايشان را ز دوزخ ايمنى ره بحقّ بردند و رستند از منى سخن ما : 1 - جمله ى « أتُحاجُّونِّي » تا آخر شايد اشاره باشد به اين كه بايد انسان در آفرينش عالم و قانون خلقت دقّت و مطالعه كند تا آنجا كه حقايق برايش نمودار شود و مطمئن باشد كه شرائط فكر و كار انسان پيروى است از همان كه در طبيعت مىبيند و مىفهمد ، و پس از آن نبايد دو دل و نگران باشد و بهر سخنى گوش فرادهد و زندگى خود را با ترديد و نگرانى برگذار كند ، 2 - جمله ى « وَتِلْكَ حُجَّتُنا » تا آخر ، شايد براى تأكيد و استوارى همان است كه در آيت اوّل گفتيم ، و طريقه ى - ابراهيم و استدلال او بعنوان « حجّتنا » يعنى استدلال ما ناميده شده است كه استدلال خداوندى باشد ، و معلوم است وقتى ميتوانيم روشى و منطقى را استدلال و حجّت خدا بناميم كه بالاتر دليل باشد و منحصر بفرد و نتيجه ى آن يقينى كه هيچ ترديد در آن راه نداشته باشد ، و چون روش استدلال و راه پيدا كردن مطلوب براى ابراهيم مطالعه ى در آثار و اعمال موجودات بود ، پس بهتر راه سعادت آدمى آن