ابراهيم عاملي ( موثق )
396
تفسير عاملي ( فارسي )
مثل همان لباسهائى كه خودشان مىپوشند ، و بعضى گفتهاند : يعنى صورت ملك را بر آنها مشتبه مىكنيم همانطور كه ايشان صفت و نبوّت پيغمبر را بر خود مشتبه مىكنند . تفسير عبده : رشيد رضا در اين جمله ى آيه مطلبى نوشته است كه براى تنوع و نمونه ى افكار ، ترجمه مىشود : انسان در حال عادى خود نمىتواند جنّ و ملك را به صورتى كه آفريده شده ببينند ، چنان كه در قرآن نسبت به شيطان گفته شده است : « إِنَّه يَراكُمْ هُوَ وَقَبِيلُه مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ » همانطور كه بعضى . جسمهاى لطيف و بىرنگ مانند هوا و عناصر اوّلى كه مولد آب و هوا است قابل ديدن انسان يا انسان قابل ديدن آن نيست ، و ملائكه و جنّ از عالم غيبى ديگر هستند ، لطيفتر از اين اجسام ، و مىگويند كه آنها مىتوانند به صورت اجسام انبوه تر نمودار شوند همانطور كه آب باشكال مختلف نمودار مىشود مانند : هواى رقيق و غليظ و مايع و برف و يخ . با اين تفاوت كه تبدلات صور مواد عالم به اختيار خود نيست و بموجبات طبيعى است مثل سردى و گرمى كه موجب مىشود آب بصورتهاى ديگر نمودار شود ، ولى جنّ و ملك به اجازه ى خداوند قدرت دارند كه در مواد عالم تصرّف كنند و ابدان خود را تحليل كرده با موادّ عالم تركيب نمايند پس اگر آنها در صورت متناسب با ماده ى اين عالم نمودار شوند ، بشر مىتواند آنها را ببيند ، ولى بشر غير عادى مثل انبياء ممكن است آنها را به صورت اصلى ببينند چنان كه پيغمبر دو نوبت جبرئيل را به صورت اصلى ديد و اين بر خلاف عادت است ، بعلاوه كه انسان پاره اى چيزهاى ادراك نشدنى را با انواع وسائل غير عادى در مييابد مانند تلگراف بيسيم و ديگر وسائل كهربائى و چون انسان داراى روح لطيف و عقل است و ملائكه نيز مخلوقى است عاقل و عالم با يكديگر تناسب و حدّ مشترك دارند ، پس ممكن است اين دو دسته ارواح عاقل با يكديگر مربوط شوند كه براى انسان موجب اقتباس علم و ادراك بشود ، همانطور كه انسان از وسائل غير عادى ادراك مىكند چيزهائى را كه دركش آسان و همگانى نيست ، و