كسان كه كافر شدند و نشانه هاى [ درستى سخن پيغمبر ] ما را دروغ شمردند ، ياران آتش بودند . سخن مفسّرين : « مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ » 85 مجمع : ابن زيد گفته است : يعنى عابدها . قطرب گفته است : يعنى علماء و بعضى گفته‌اند : يعنى آن مسيحيها كه انجيل را بدرستى محافظت كردند و بمفاد آن عقيده و عمل داشتند . ابو الفتوح نوشته است : سلمان پارسى گفت : اين آيه برسول ميخواندم : « ذلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْباناً » مرا گفت : « ذلك بانّ منهم صدّيقين و رهبانا » اشاره بمعنى آن . فخر : علَّت تفاوت بين يهود و نصارى در اين آيه آن است كه يهود مردمى حريص بودند از اين جهت آنها بهر كس مال و جاهى داشت حسد مىبردند و داراى اخلاق رذيله بودند ، ولى در ميان مسيحيها چون مردمى راهب و از دنيا گذشته زياد بود ، داراى اين اخلاق زشت نبودند و حسد نداشتند و زودتر بشنيدن سخن حقّ تسليم ميشدند ، و براى همين خوى پارسائى در قرآن از انها ستايش شد با اينكه كفرشان شديدتر بود كه عيسى را فرزند خدا ميدانستند و يهود با اينكه بتوحيد نزديكتر بودند و اين گونه عقايد شرك و كفر كمتر داشتند ، ولى بواسطه ى حرص و حسد و بغض شان مورد مذمّت شدند . « 1 » « فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ » 87 مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى ما را در شمار گواهان به حق بنويس . حسن بصرى گفته است : يعنى در شمار آنها كه گواه درستى اسلام و ايمان هستند ، جبائى گفته است : يعنى از آنها كه بدرستى قرآن و پيغمبر گواهى ميدهند .

--> ( 1 ) چنانچه كسى اشكال كند و بگويد ما مىبينيم كه امروزه زيان نصارى بر مسلمانان بيش از زيان يهود است . گوئيم اين سخن چندان درست نيست و بر فرض صحت اين از ضعف آنها است و اگر يهود يا مشركان قدرت نصارى را داشتند صد چندان مسلمين را آزار ميدادند چنان كه در بسيارى از بلاد مىبينيم هر كجا را كه رسما نصارى در تصرف دارند مسلمين بسيار كمتر آزار مىبينند تا سرزمينهائى كه در تصرف يهوديان است يا ملحدان . ( مصحّح )