قاتل كه كشتن است بجريمه ى مالى تبديل كردند ، و بعضى گفته‌اند يعنى تورات را عوض ميكردند و حلال را حرام مىنوشتند و بر عكس . از حسن بصرى و ابو علىّ جبّائى نقل شده است : يعنى گفتار پيغمبر را پس از آنكه گوش ميدادند و ياد مى - گرفتند عوض مينمودند ، و بمردم خيبر كه با پيغمبر در جنگ بودند مطالب را مطلق آنچه خود عوض كرده بودند مينوشتند . « وَمَنْ يُرِدِ اللَّه فِتْنَتَه فَلَنْ تَمْلِكَ لَه » طبرى 44 : معنى فتنه در اين جمله گمراهى از راه راست است و مقصود اين است : اى محمّد كسى را كه خدا بواسطه ى گمراهيش از راه مستقيم برميگرداند ، تو نميتوانى نجاتش بدهى . مجمع : در معنى اين جمله چند قول است : 1 - ابو مسلم و جبّائى و قتاده گفته‌اند : يعنى هر كس را خدا بخواهد عذاب كند ، 2 - سدّى و ضحّاك گفته‌اند يعنى كسى كه خدا هلاك او را بخواهد ، 3 - زجّاج گفته است : كسى را كه بوسيله ى آشكار كردن كارهاى زشتش خدا بخواهد رسوا كند ، 4 - يعنى آن را كه خدا بخواهد بوسيله ى انجام وظايفش آزمايش كند ، و او وظيفه را رها مىكند و بميل خود چيزى درست مىكند . تفسير صفى عليشاه : خواهد ار حقّ فتنه اى از بهر كس فتنه مىباشد عقوبت هر نفس هر چه او خواهد شود از بيش و كم از اراده ، علم و اسرار قدم نقشها بر پرده زد نقاش غيب نقش كى داند رموز و حسن و عيب تا تواند داد تغييرى به رنگ يا كند با كلك آن نقاش جنگ « لَمْ يُرِدِ اللَّه أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ » 44 فخر : در اين جمله چند وجه گفته‌اند : 1 - چون خدا ميداند فائده اى نيست در اين لطف به آنها نميخواهد دلهاشان را پاك نمايد ، 2 - از وحشت و ناراحتى كفر خدا نميخواهد آن دلها را پاك كند ، 3 - اين جمله كنايه است از سقوط ارزش آنها كه بواسطه ى سوء نيّت و كارشان توجّهى به خدا ندارند .