ابراهيم عاملي ( موثق )
241
تفسير عاملي ( فارسي )
تنوير المقباس : يعنى رها كردند قسمتى از وظايف معيّن شده در تورات كه پيروى و تصديق خصوصيّات پيغمبر ( ص ) بوده است . « تَطَّلِعُ عَلى خائِنَةٍ مِنْهُمْ » 13 طبرى : كلمه ى « خائنه » بمعنى خيانت است ، يعنى يهود امروز مانند درگذشتگان خود پيمان شكن و بدرفتار هستند ، و تو از اينها هم خيانتهائى مشاهده ميكنى ، پس دلگير و نگران مباش . « إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ » 13 مجمع : ابو مسلم گفته است : يعنى از آن عدّه ى كم كه خيانت نكردهاند درگذر و ببخش ، تا آنگاه كه بپيمان خود رفتار ميكنند و با تو خيانت ندارند ، حسن بصرى و جعفر بن مبشّر گفتهاند : يعنى اگر توبه كردند و بپرداخت جزيه تسليم شدند ، تو از گناهشان درگذر ، قتاده گفته است اين آيه وظيفه ى پيغمبر بوده است در آن روز و پس از آن نسخ شده است به اين آيه « قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّه » يعنى بجنگيد با آنها كه كافر هستند ، جبّائى گفته است : اين حكم نسخ شده است بوسيله ى اين آيه : « وَإِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواءٍ » يعنى اگر از مردمى خيانت مشاهده شد بايد رفتار تو با آنها همانند رفتار آنها با تو باشد . « الَّذِينَ قالُوا إِنَّا نَصارى » فخر : يعنى ادّعا ميكنند : ما مسيحى هستيم ولى دروغ ميگويند . « فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ » 14 طبرى : يعنى ميان آنها ايجاد دشمنى كرديم ، و جهت دشمنى مسيحيها با يكديگر بعضى گفتهاند اختلافات خانوادگى و قديمى بوده است كه چون از كتاب آسمانى و دين رو گردان شدند ، بآداب و رسوم وحشىگرى و بىتربيتى گرويدند دشمنى كردند ، و بهتر آن است كه بگوئيم : دشمنيها براى اختلافات مذهبى بوده است ، چنانچه ديگران هم گفتهاند ، و در مقصود از آنها كه با يكديگر دشمن شدهاند اختلاف است : سدّى و مجاهد و ابن زيد گفتهاند : يعنى ميان يهود و مسيحى اختلاف شد ، ربيع انس گفته است : مقصود خود مسيحيها هستند كه در اصول دين با يكديگر اختلاف و عداوت پيدا كردند .