« لَعَنَّاهُمْ » 13 فخر : عطا گفته است يعنى از رحمت خود محرومشان كرديم ، حسن بصرى و مقاتل گفته‌اند : يعنى آنها را به صورت بوزينه و خوك درآورديم و مسخ كرديم . ابن عبّاس گفته است : يعنى آنها را محكوم به پرداخت جزيه نموديم . « وَجَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِيَةً » 13 مفسّرين از حمزه و كسائى نقل كرده‌اند كه « قسيّة » با تشديد ياء بىالف قرائت كرده‌اند ، و ديگران بقرائت مشهور با الف خوانده‌اند ، طبرى گفته است : بقرائت مشهور بمعنى سختى است كه چون پيمان شكستند ملعون شدند و دلهاشان سخت شد از پذيرش ايمان و نرمى و مهربانى ، و بقرائت حمزه و كسائى يا به همين معنى است با اين تفاوت كه در فهماندن معنى قساوت بليغتر و رساتر است ، مثل « قدير و قادر » . و ممكن است كلمه ى « قسيّه » بمعنى آميخته باشد مثل « دراهم قسيّة » يعنى پولهائى كه نقره ى خالص نيست و آميخته است ، و به اين معنى مقصود اين است كه دلها آميخته ى به كفر شده است ، چون پيمان شكستند ايمانشان خالص نماند و آميخته بكفر شد . « يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ » 13 طبرى : يعنى چون دلهاشان سخت بود تورات را عوض ميكردند و بميل خود مينوشتند و بمردم بيسواد ميگفتند : اين است تورات موسى ، و همين خوى نفاق و دروغ با قساوت قلب از زمان موسى ( ع ) بود تا دوران اسلام ابن عبّاس گفته است : معنى جمله اين است : علماى يهود از حدود احكام تورات تجاوز ميكردند و بپيروان خود ميگفتند : از دين محمّد آنچه مطابق با روش شما است بپذيريد ، و غير آن را نپذيريد . امام فخر : چون كتاب و نوشته اى كه عموم مردم از آن خبردار هستند تغييرش ممكن نيست ، پس مقصود از اين جمله آن است كه كلمات خداوندى را تأويل مى - كردند و بسود خود تفسير مينمودند . « وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِه » 13 فخر : ابن عبّاس گفته است : يعنى از آن بهره اى كه در تورات سفارش و معين شده بود دست برداشتند و آن پذيرش اسلام بوده است .