پرسيدم چه طور پاها را در وضو مسح كنيم ؟ آن حضرت تمام دست بر پشت پاى خود گذارد و كشاند تا بند پا ، من عرض كردم : اگر كسى با دو انگشت دست مسح كند كافى است يا نه ؟ فرمود : نه ، بايد با تمام دست باشد . « إِلَى الْكَعْبَيْنِ » ابو الفتوح : در معنى كعبين اختلاف است : بمذهب شيعه مقصود استخوان برآمده ى روى پا است ، و بمذهب ديگران دو استخوان برآمده ى دو طرف پا است كه قوزك پا باشد ، و چون كلمه ى « كعبين » بمعنى دو استخوانست پس مقصود همان است كه ما معتقديم و اگر مقصود قوزك باشد بايد « كعاب » گفته ميشد كه بمعنى چهار استخوان باشد ، چون در هر پائى دو استخوان است . و ترتيب در وضو واجب است مطابق باشد با آنچه در آيه گفته شده است ، چون پيغمبر بيك نفر عرب وضو را به همين ترتيب ياد داد ، و فرمود : اين است وضو كه به غير آن نماز درست نيست ، و مسح بر كلاه و كفش جايز نيست ، چون در آيه مسح سر و پا واجب شده است . و كلاه بر سر و كفش بپاى را سر و پا نميگويند . تفسير طنطاوى : بيشتر فقهاء جايز دانسته‌اند بر عمامه و كفش مسح شود ، ولى شيعه و خوارج آن را منكرند . « وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً » 6 چون تفصيل غسل و تيمّم را در سورهء نساء آيت چهل و سوّم نوشته‌ايم ، تكرار آن لازم نيست . « وَمِيثاقَه الَّذِي واثَقَكُمْ بِه » 6 كلمه ى ميثاق را مفسّرين مختلف معنى كرده‌اند اوّل - آن پيمان كه پيغمبر ( ص ) در اوّل اسلام با مردم استوار كرد كه بفرمان خدا باشند چه آنها را خوش باشد يا ناخوش ، دوّم - آنكه در حجّة الوداع مردم را وادار كرد بر قبول احكام اسلام و ولايت علىّ عليه السّلام ، چنان كه از ابو الجارود نقل شده است كه او گفت : امام باقر ( ع ) فرمود : مقصود از ميثاق ولايت علىّ عليه السّلام است كه پيغمبر از مردم بيعت بر آن گرفت ، سوم - پيمان روز الست كه بنى آدم پذيرفته‌اند فرمانبر و مطيع باشند استفاده ى ما . 1 - جمله ى « ما يُرِيدُ اللَّه لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ » ممكن است بگوئيم : بصريح اين جمله هر وظيفه ى دينى و عقلى كه انجام آن براى