چهره ى خود بشوئيد و دستهاى خود تا آرنج و بپسائيد سر خود را و هم پاهاى خود تا دو بجول پشت پا و اگر جنب بوديد غسل كنيد و اگر بيمار بوديد [ كه آب زيان آور بود ] و يا به سفر بوديد و يا از مستراح برگشتيد و يا با زنان سر و كارتان افتاد و آب نداشتيد روى به خاك پاك آوريد [ و تيمّم كنيد ] و به آن چهره ها و دستان خود بپسائيد كه خدا نخواهد بر شما تنگ بگيرد ولى خواهد كه پاكتان كند و خوشى خود بر شما تمام كند تا شايد سپاسگزار باشيد . و بخاطر بداريد آن نعمت خداوندى و پيمان او كه بر شما استوار كرد [ در بيعت عقبه يا حجّة الوداع با پيغمبر و يا روز الست و يا بموجب آن خرد كه بآدمى بخشيده شده است خود پيمانى است استوارتر از هرگونه پيمانى ديگر ] و شما به آن هنگام گفتيد : شنيديم و فرمانبرداريم . پس از خشم خدا [ و پيمان شكنى ] پرهيز كنيد كه همانا خدا دانا است به آنچه در دلها است . سخن مفسّرين : « إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا » 6 طبرى : عده اى از مفسرين و فقهاى صدر اسلام و اصحاب پيغمبر گفته‌اند : يعنى چون از خواب بلند شويد و بخواهيد نماز بخوانيد ، وضو بگيريد . و عدّه اى ديگر گفته‌اند : علىّ عليه السّلام براى هر نماز وضو ميگرفت و ميفرمود : « اذا قمتم الى الصّلوة » تا آخر عدّه اى ديگر گفته‌اند : اين حكم در اوّل بود كه براى هر نماز وضو بگيرند ، و بعد نسخ شد ، و روايت كرده‌اند : پيغمبر براى هر نماز وضو ميگرفت ، در روز فتح مكّه نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا را با يك وضو خواند ، عمر گفت : تا كنون چنين كارى نكرده اى فرمود با عمد و توجّه كردم . « وُجُوهَكُمْ » 6 مجمع : در اندازه و مقصود از اين كلمه اختلاف است : از امام - هاى ما روايت شده است : از در ازاى صورت ، آنجا كه موى سر است تا پائين چانه ، و از پهنا آن اندازه است كه انگشت ميانين و انگشت نر « شست » فراگيرد ابن عبّاس و عبد اللَّه عمر و ديگران گفته‌اند : وجه و صورت يعنى موى سر تا چانه و ما بين دو گوش آن اندازه كه چون شخص با مردم رو برو مىشود به چشم ميآيد ، و