گفته‌اند : مقصود « استقسام بازلام است » . « الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ » 3 طبرى : ابن عبّاس گفته است يعنى امروز كافران نااميد شدند كه بدين آنها در آئيد ، سدّى گفته است : يعنى مأيوس شدند كه از دين خود برگرديد . ابو الفتوح : اختلاف است كه مقصود كدام روز است . عبد اللَّه عبّاس و سدّى گفتند : مقصود روز عرفه ى سال حجّة الوداع است كه بيشتر اعراب مسلمان شده بودند ، و بعضى ديگر گفتند : روز جمعه اى بود كه پيغمبر براى مردم خطبه مى - خواند ، و سخنرانى ميفرمود و گروهى انبوه فراهم شده بودند و چون همه مسلمان بودند و در ميان آنها مشرك نديد شاد شد ، اين آيه نازل شد . و از امام باقر ( ع ) و صادق ( ع ) روايت شده است كه اين آيه و آن آيه كه بعد از اين ميآيد در روز غدير خم نازل شد . « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » 3 طبرى : بعضى گفته‌اند : مقصود روز عرفه ى سال حجّة الوداع است كه در آن روز احكام دين اسلام تكميل شد ، و پس از آن حكمى و دستورى نرسيد و هشتاد و دو شب پس از آن پيغمبر ( ص ) از دنيا رفت ، أسماء بنت عميس گفت : با پيغمبر بحجّة الوداع بوديم ، در راه جبرئيل اين آيه را آورد ، و آن حضرت بر شتر بود كه آن حيوان از سنگينى وحى و قرآن نتوانست برود ، سينه بر زمين گذارد ، من نزديك رفتم و بالاپوش خود را بر آن حضرت افكندم . هارون - ابن عنتره گفت : چون اين آيه نازل شد ، عمر گريه كرد ، پيغمبر پرسيد چرا گريستى عرض كرد : تا كنون احكام دين براى ما زياد ميشد ، اكنون كه كامل شده است ، البتّه از ما چيزى كم خواهد شد ، فرمود : راست گفتى . شايد اظهار عمر و فرمايش پيغمبر ( ص ) اشاره بمرگ آن حضرت باشد . و بعضى ديگر در معنى اين جمله گفته‌اند يعنى امروز حجّ و احكام آن را تمام كرديم چون مشركين اين عبادت را ندارند و اين طور حجّ نميكنند ، و ما آنها را از خانه ى خدا محروم كرديم و در آينده نخواهند توانست برهنه طواف كنند . « چنان كه در عرب رسم بود كه بعضى برهنه طواف