ميكردند حتّى زنهاى عرب « . مجمع : فرّاء گفته است : آخر آيه كه نازل شد اين آيت حكم ارث است « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ » و اگر اين گفته ى او درست باشد قول دوّم در معنى آيه راجح خواهد بود كه مقصود تكميل احكام حجّ است ولى اين معنى مورد اختلاف است . زجّاج گفته است : يعنى امروز قدرت شما را كامل كرديم و شر دشمنان دين را از شما بگردانديم . و از امام باقر و صادق عليهما السّلام نقل شده است : كه پس از روز غدير كه در سفر حجّة الوداع پيغمبر علىّ را بخلافت معيّن كرد اين آيه نازل شد . و سيد مهدى نزار حسينىّ از ابو سعيد خدرى براى من روايت كرد كه چون آيه نازل شد پيغمبر ( ص ) فرمود « من كنت مولاه فعلىّ مولاه اللَّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله » . « وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ دِيناً » 3 طبرى : يعنى بتدريج شما مسلمانان را به - احكام و آداب راهنمائى كرديم تا به اين پايه رسيديد كه همه را فرا گرفتيد . پس امروز دين اسلام را براى شما بمرتبه ى پسنديده و خوب رسانديم ، چون با اين وضع كمال دين و حال كنونى شما كه به آن رفتار ميكنيد اسلام دين پسند و خوبى است كه براى شما تكميل شد ، به آن بچسبيد و دست برنداريد ، كعب الاحبار گفت : اگر اين آيه براى ملَّت ديگرى نازل ميشد ، آن روز را عيد ميگرفتند ، عمر گفت : من ميدانم در كجا و چه وقت نازل شد ، روز جمعه بود كه به حمد اللَّه ما آن را عيد داريم . مجمع البيان : يعنى اين حالت كنونى شما كه بدرجه ى كامل احكام اسلامى رسيده‌ايد پسند خداوند است ، از آن دستبردار نباشيد . « فَمَنِ اضْطُرَّ » 3 ابو الفتوح : يعنى در موقع اضطرار خواه بواسطه ى گرسنگى يا اجبار از طرف ديگرى باشد . در مقدار ميته ى مجاز كه در حال اضطرار ميتوان خورد اختلاف است ، بعقيده ى ما شيعه و فقهاى عراق مثل ابو حنيفه و ابن ابى - ليلى فقطَّ به مقدار جلوگيرى از خطر مرگ جايز است بخورند ، ولى فقهاى مدينه گفته‌اند : تا هر اندازه خورده شود مجاز است .