ابراهيم عاملي ( موثق )
217
تفسير عاملي ( فارسي )
اى خداى ما آنچه صلاح ما است بما بنما ، و آن تيرها را بهم آميخته بدست آنكس ميدادند كه براى كشف مشكلش آنجا حاضر ميشد ، اگر بر تير ، بلى نوشته بود اقدام ميكرد ، و گر نه نوشته بود خوددارى ميكرد ، و براى تعين ديت قاتل هر كسى تيرى برميداشت ، آنكه تير ديت نوشته به دستش ميرسيد عهده دار پرداخت ديت قتل ميشد ، و آنكه در نسبش شكّ بود تيرها همه را پيش او ميگذاشتند ، او يكايك برميداشت اگر نوشته بود : از شما است ، او را ميپذيرفتند ، و اگر ( از ديگرى است ) نوشته بود او را حليف و همسوگند خود ميدانستند ، و اگر ملصق نوشته بود او را از خود دور ميكردند . تفسير عبده : مردم بيخرد در اين زمان همان عمل مردم جاهليّت را به - صورت ديگر تقليد ميكنند و آن را استخاره مينامند و با دانه هاى تسبيح يا ورقهاى بازى سرنوشت خود را معيّن ميكنند ، اين عمل همان استقسام بازلام است كه در آيه ممنوع شده است ، و آن استخاره كه درست و مشروع است غير از اين است كه مردم وسيله ى تعيين سرنوشت خود قرار داده و بان فال ميگيرند . و آن حديثى است كه جماعتى از جابر بن عبد اللَّه نقل كردهاند : پيغمبر استخاره را مانند قرآن بما ميآموخت ، ميفرمود : چون كسى همّت بكارى گماشت دو ركعت نماز مستحبّى به جاى آرد ، سپس بگويد « اللَّهم انّي استخيرك بعلمك تا آخر » و در اين دستور جز دعا و عبادت در اوّل اقدام به كار چيز ديگر نيست ، و نشانه اى از اين تفأَّل و تعيين سرنوشت كه مردم با دانه ى تسبيح دست به آن ميزنند در اين حديث نيست . روح البيان : استعلام از غيب بوسيله ى پرسش از غيبگو و ستاره شناس در شرع ممنوع است ، لكن از طريق مشروع مثل استخاره ى به قرآن و به نماز استخاره و دعا و رياضت و همچنين طلب خير و شرّ از اين وسائل ممنوع نيست ، بلكه آنچه منع شده است « استقسام بازلام است . » « ذلِكُمْ فِسْقٌ » مجمع البيان : ابن عبّاس گفته است : يعنى اينها كه منع شده است اقدام بهر يك آنها فسق است و گناه بزرگ و سرپيچى از فرمان خدا و بعضى